Ajmal
Vositachi bu ikki yoki undan ortiq qarama-qarshi tomonlar o‘rtasida muloqot orqali, muayyan tamoyillarga asoslanib, urush va keskinliklarga yechim topishga intiladigan tomon yoki shaxsdir. Eron va AQSh o‘rtasidagi muzokaralar 21 soat davom etib, muvaffaqiyatsiz yakunlandi. Ushbu muvaffaqiyatsizlik bir qator omillar bilan izohlanishi mumkin.
Eron va AQSh o‘rtasidagi muzokaralar boshlangan vaqtda Pokiston rasmiy ravishda vositachi sifatida hech qanday vakolatga ega emas edi. U faqat AQSh tomonidan vositachi sifatida tilga olingan bo‘lib, amalda esa hech qanday rol bajarmagan.
Xalqaro tamoyillarga ko‘ra, vositachi har ikki tomonning talab va manfaatlarini tinglaydi, shu asosda harakat qiladi hamda muayyan qoidalarni tomonlarga taqdim etadi. Biroq, Eron va AQSh o‘rtasidagi ushbu muzokaralarda aniq va ravshan tamoyillar hamda qoidalar kuzatilmadi.
Mazkur holatni bir necha omillar bilan tushuntirish mumkin: muzokaralarning maqomi va vakolat doirasi suhbatlar jarayonida keyinchalik aniqlashgani; AQSh armiyasi tomonidan ko‘rilgan qat’iy xavfsizlik choralari; tashqi ishlar vaziri o‘rniga AQSh vakillari hamda Pokiston tomonidan berilgan izohlar; shuningdek, muzokaralarning natijasiz yakunlangani haqida qat’iy bayonotlar. Bularning barchasi shuni ko‘rsatadiki, Pokiston vositachi emas edi, balki faqat AQSh tomonidan nom sifatida foydalanilgan. Asosiy maqsad esa Eronni o‘z kelishuvi va muvaffaqiyatsizligi qarshisida nisbatan yumshoq pozitsiyani qabul qilishga majbur etish edi.
Biroq, Eron tomonidan AQShga nisbatan qabul qilingan talablar amalda mag‘lubiyat va muvaffaqiyatsizlikni tan olish ma’nosini anglatardi. AQSh esa uzoq muddatli o‘t ochishni to‘xtatish bahonasida masalani cho‘zishga harakat qildi. Shuningdek, Pokiston orqali vositachilik va o‘t ochishni to‘xtatish masalasini ilgari surishdan yana bir maqsad davom etayotgan AQSh urushiga siyosiy tus berish hamda uni qat’iy va keskin siyosat sifatida namoyish etish edi. Bu jarayonda Pokistonning harbiy tizimi vosita sifatida foydalanildi.
Shu bilan birga, na haqiqiy o‘t ochishni to‘xtatish mavjud edi, na chinakam muzokaralar. Aksincha, bu jarayon kelajakdagi murakkab vaziyatlarni oldindan hisobga olishga qaratilgan muayyan almashinuvdan iborat edi. Aynan shu holat urushni kamaytirish va vaziyatni nazorat qilish o‘rniga, uni yanada xavfliroq darajaga olib chiqdi.
