Xaybar Afridi
Pokiston vujudga kelgan kunning oʻzida shu turdagi maxsus razvedka va mustamlakachilik doiralari oʻz tuzoqlarini qoʻyishni boshlagan. Bu doiralar Pokistondan tashqarida ildiz otgan, u yerda moliyalashtiriladi, oʻqitiladi va boshqaruv yoʻllari u yerda shakllantiriladi. Savol shuki: bu doiralar kimlar? ular kim tomonidan boshqariladi? Pokistonda qanday maqsadlarni koʻzlaydilar?
Javob shuki: bunday doiralar har doim Pokiston razvedka va harbiy boshqaruvining yuqori tabaqasida boʻlib kelgan; ular AQSH va Britaniya tomonidan qoʻllab-quvvatlangan va mintaqada muhim maqsadlarni amalga oshirishga intilgan. Biz bu doiralarning faqat bir nechta jihatlarini quyidagicha keltiramiz:
- Pokistonning islomiy va ideologik shaxsiyatini yoʻq qilish va uni Konstitutsiyaga asoslangan sekulyar davlat mavqeiga keltirish.
- Turli organlarda mavjud boʻlgan shariat deb ataluvchi bir qancha qonunlarni qayta koʻrib, samaradorligini buzish yoki oʻzgartirish.
- Musulmon oilaviy tizimini Qurʼon, nabaviy sunnat va mazhabiy fiqhga asoslangan qoidalarini asta-sekin shariat doirasidan chiqarib, nikoh, ajrim va boshqa oilaviy qonunlarda gʻarb falsafasi va madaniyatini oʻrniga qoʻyish.
- CPEC loyihasini imkon qadar zaiflashtirish garchi bu loyiha Pokiston uchun iqtisodiy taraqqiyotni taʼminlashda muhim boʻlsa-da, uning toʻliq amalga oshishiga xalaqit berish.
- Pokiston tashkil topgach, bu mamlakat Islom olamida hurmatga sazovor boʻlgan edi ular esa pokistonlik musulmonlarning kuchi va qadr-qimmatini zaiflashtirishni maqsad qiladilar.
- Kufr va ridda jazolari qonunini bekor qilib, inson huquqlari nomi ostida ularni samarasi yoʻq holga keltirish.
- Musiqа, raqs, badiiy sanʼatlarni bahona qilib, islomiy madaniyat taʼsirini kamaytirish va fohishalik hamda beparvolik madaniyatini targʻib etish.
- OAV, matbuot, nodavlat tashkilotlar va lobbi guruhlari orqali maʼnaviy, diniy va madaniy beqarorlikni kuchaytirish.
- Diniy maktablar, maʼrifiy muassasalar hamda diniy anʼana va qadriyatlarni kamsitish va hazil qilish orqali ularning obroʻsini tushirish.
- Diniy doiralarga doimiy bosim oʻtkazish va ularga erkin faoliyat koʻrsatishga yoʻl qoʻymaslik.
- Har qanday yoʻl bilan Pokistonning yadroviy salohiyatini yoʻq qilish yoki zaiflashtirish shunda hech narsa qolmasin.
Yuqorida sanab oʻtilganlar faqatgina biz koʻrsatgan bir necha jihatlar. Muhimi shundaki, Pokiston adabiyotshunoslari va ziyolilari ushbu doiralarning mohiyati, doirasi, darajalari va usullari haqida keng munozaralar oʻtkazib, kompleks ramka ishlab chiqishlari va shu asosda pokiston xalqini ularga qarshi tayyorlashlari lozim.
Agar fuqarolik davlat institutlari bu ishni qoʻrqoq yoki bosim tufayli bajara olmasa, xususiy ilmiy muassasalar, diniy harakatlar, etnik partiyalar va jiddiy akademik institutlar ishga kirishib, millatni toʻgʻri yoʻnalishga olib chiqish va tashkil etishlari kerak.
Nega biz bunday ogohlantirish berayapmiz va nima uchun bu doiralar Pokiston uchun shunchalik xavfli?
Chunki ushbu doiralarning asosiy asoschilarini Pokiston tashkil etilayotganda juda koʻp kuch sarflaganki, hatto oʻsha paytdagi ayrim musulmon rahbarlari va Pokiston asoschilari ham Pokiston tashkil etilishiga qarshi chiqishgan. Ularning dalili shuki: Pakistan deb atalgan bu davlat Islom uchun eng xavfli davlat boʻlib qolishi mumkin hatto Pokiston tashkil topgach ham ular shunday aytganlar: Pokiston inglizlardan ozod boʻlib qolmagan; aksincha, u inglizlar tomonidan yaratilgan mamlakatdir.
Nega ular boʻshma gap aytganicha? Chunki Pokiston tashkil topganda, uni asos solishga xursand boʻlgan baʼzi diniy arboblar xabardor qilinmay, faqat Pokiston Islomning qalin qalʼasi shiori bilan cheklanganlar: Pakistan ka matlab kya? La ilaha illallah va hindular bilan urushlarda minglab musulmonlar shahid boʻlishdi. Boshqa tomondan, endigina tashkil topgan Pokiston armiyasining boshqaruvi amalda ingliz generalarining qoʻliga oʻtdi.
Ingliz generalari Pokistondan butunlay ketmagunlaricha toʻliq ishonch hosil qilmadilar kelajakdagi Pokiston kuchi asrlar davomida ularga sodiq boʻladi va qullik hujjatini qabul qiladi. Ingliz generalari Pokiston armiyasini shunday tizim bilan qurdilar-ki, armiyaning rahbari umrbod inglizlar tomonidan loyihalangan tizimga binoan tanlanadi; yaʼni Angliya buni tasdiqlashi kerak edi.
Bu yerda faqat bir necha ingliz generalari va ularning Pokiston armiyasidagi yuqori lavozimlarini eslatib oʻtaman ular Pokiston armiyasini barpo etgan va uning hokimiyatini qoʻlga olgan asoschilar hisoblanadi:
- Sir Frank W. Messervy Pokiston armiyasining birinchi Commander-in-Chief (avgust 1947 fevral 1948).
- Sir Douglas D. Gracey ikkinchi Commander-in-Chief (fevral 1948 — 1951).
- Field Marshal Sir Claude Auchinleck Hindiston va Pokiston uchun Buyuk qoʻmondon sifatida (boʻlinish va muhim masalalarni nazorat qilgan).
- Sir Robert (Rob) Lockhart ingliz ofitseri, boʻlinish va oʻtish jarayonida muhim rol oʻynagan.
- Major-General Sir Stuart Greeves dastlab Quarter-Master-General va Pokiston armiyasiga maslahatchi sifatida xizmat qilgan.
- Brigadier Francis H. B. Ingall PMA (Kakul)ning birinchi commandanti; muhim ingliz ofitseri.
- Major Alan Macfarlane Sloan 1947–48 yillarda Pokiston muhandislik bo‘linmasida xizmat qilgan; 1948 yil 10 iyulda Kashmirda halok boʻlgan.
- Brigadier G. H. Tarvar PMAning dastlabki komandirlari qatorida.
- Brigadier G. Pigot (Geoffrey Pigot) PMAning keyingi komandiri va ingliz ofitseri.
- Brigadier J. H. Souter PMA komandiri sifatida roʻyxatlarda qayd etilgan.
- Brigadier Ronald A. G. Nicholson 1950-yillar boshida rasmiy hujjatlarda xizmatlari bilan eslatilgan.
- Shuningdek, 1947–1951 yillarda taxminan 474–500 atrofida ingliz ofitserlari/kontraktorlari strategik tarkibda xizmat qilgani haqida hujjatlar bor.
Tegishli hisobotlar shundan dalolat beradiki, harbiy doiralarda va strategik rejalashtirish joylarida ingliz, amerika, isroil va fransuz ofitserlarining taʼsiri hanuz mavjud va ular armiyaning hamda hukumatning kuchini amalda oʻz nazoratida ushlab turibdi; ammo nega bularning barchasi sir saqlanadi? shunda Pokistonning islomiy nomi Islom dunyosida tarnov qilinmasin.
