Hoshim Sa‘id
IShID ilgari asosan Yaqin Sharqqa tahdid soluvchi terroristik guruh bu safar qonli hujumlari orqali yana bir bor butun dunyo e’tiborini o‘ziga qaratdi. Endilikda ularning nafaqat jang uslubi, balki razvedka taktikasi va strategiyasi ham kengaygan.
Hozirgi IShID avvalgidan ancha xavfliroq, aqlliroq va maqsadga yo‘naltirilgan ko‘rinadi. Ular yuzma-yuz jang o‘rniga yumshoq va fuqarolik nishonlariga e’tibor qaratishmoqda: maktablar, masjidlar, diniy marosimlar, madaniy markazlar, ommaviy axborot arboblari va ozchilik guruhlar ularning yangi nishonlari shular bo‘lib qolgan.
Bir vaqtning o‘zida, IShID fikriy urushni ham kuchaytirgan va ijtimoiy tarmoqlar orqali keng ko‘lamli kampaniyalarni boshlab, yangi jangchilarni jalb etish, kontent ishlab chiqish va targ‘ibot olib borish bilan shug‘ullanmoqda. Razvedka taktikasi, yashirin hujumlar va ommaviy qo‘rquv yaratish ularning uchun quroldan ham kuchliroq vositalarga aylangan.
Bu guruh endi faqat qurolli tahdid emas, balki fikriy, razvedka va ijtimoiy tahdiddir. Ular dunyoga shunday xabar bermoqda: bu guruh faqat jang maydonida emas, balki onglar va e’tiqodlar frontida ham kurash olib bormoqda. Ularning bu ilg‘or taktikasi faqat jang uslubining o‘zgarishi emas, balki IShIDning yashab qolish va kengayish rejasining bir qismidir. Ular ijtimoiy bo‘linishlar, qashshoqlik, fanatizm va siyosiy beqarorlikdan foydalanib, zaif qatlamlarni o‘z safiga tortmoqchi va ularni yovuz maqsadlariga xizmat qildirmoqchi.
IShID davlatlar ichki inqirozga duch kelgan hududlardan foydalanadi: Osiyoning ayrim mamlakatlari, Afrika, Yaqin Sharq va hatto ayrim Yevropa davlatlarida ham o‘z ta’sir doirasini kengaytiradi, etnik yoki dini nafratni kuchaytiradi va xalq orasidagi ishonchsizlikni oshiradi.
Afg‘onistonda ham IShIDning so‘nggi hujumlari masjidlar, diniy marosimlar va ta’lim markazlariga qarshi sodir etilgan hujumlar shuni ko‘rsatadiki, ularning maqsadi faqat jismoniy zarar yetkazish emas, balki xalqning ruhiy xavfsizligini izdan chiqarish, ijtimoiy ishonchni yo‘qotish va dini birligini parchalashdir.
Bu hujumlar, shu bilan birga, mintaqaviy razvedka idoralari uchun jiddiy ogohlantirishdir. Chunki bu guruhni faqat qurolli kuchlar bilan bostirishning iloji yo‘q u bilan mafkura, iqtisod va mintaqaviy aloqalar darajasida kurashish kerak. Agar jahon va mintaqa kuchlari bu yangi xavfga qarshi birgalikda, uzluksiz va aqlli tarzda choralar ko‘rmasalar, IShID har qanday zaif va himoyasiz jamiyatdan o‘z foydasi uchun foydalanadi.
Shunday deyish mumkinki, IShID bomba va hujumlardan ham yomonroq yangi vahshat to‘lqinini boshlab yuborgan. Bu safar urush ruhiy, fikriy, targ‘ibotiy va razvedka urushi. Ular zaif xalqlarni, ozchilik guruhlarini va beqaror jamiyatlarni o‘z yovuz maqsadlariga xizmat qildirmoqchi.
Bu ofatning oldini olishning yagona yo‘li mintaqaviy va xalqaro kuchlarning o‘z vaqtida, hamkorlikda va hushyorlik bilan harakat qilishidir. Aks holda, ular nafaqat hududlarni, balki insonlarning ongini va qalbini ham bosib oladi.
