Abdan Safi
Pokiston dunyodagi eng beqaror va zo‘ravonliklarga ko‘p uchraydigan davlatlardan biridir. Ammo so‘nggi kunlarda guruhlararo zo‘ravonlik va siyosiy beqarorlik bu mamlakatning vaziyatini yanada murakkablashtirdi. Mamlakat bo‘ylab har kuni noma’lumlik va zo‘ravonlik haqidagi xabarlar odamlarga odatiy holga aylangan. Vaziyat shunchalik yomonlashganki, odamlarning xavfsizligini o‘ylash o‘rniga armiya va boshqa tegishli tashkilotlar o‘z xavfsizligidan xavotir olmoqda.
Har doimgidek, Pokiston rasmiylari hozirgi Pokistondagi noma’lumliklarni, xususan, Kurma agentligidagi guruh zo‘ravonliklarini Afg‘onistonga bog‘lashga harakat qilmoqdalar. Shu tariqa, ular o‘z muvaffaqiyatsiz siyosatlarining natijalarini yashirishga harakat qiladilar.
So‘nggi to‘rt o‘n yillikda Pokiston rasmiylari mazhabiy guruhlarni tuzib, ularni o‘z strategik manfaatlari uchun ishlatib kelishmoqda. Ular bu guruhlarga qarshi harakat qilishdan ataylab tiyilmoqdalar, chunki kelajakda bu guruhlarni o‘z maqsadlari uchun ishlatishni niyat qilishgan.
Bu mazhabiy guruhlar dastlab Pokistonning yirik shaharlari va Panjobda tashkil etilgan, ammo keyinchalik ular mamlakatning boshqa qismlariga ham tarqaldi. Bugungi kunga qadar bu guruhlar armiya va razvedka xizmatlari nazorati ostida turli shakllarda faoliyat ko‘rsatmoqda.
So‘nggi kunlarda armiyaning qo‘llab-quvvatlashi ostida yana mazhabiy elementlarga faoliyat yuritishga ruxsat berildi. Bu zo‘ravonliklar orqali armiya muvaffaqiyatsizliklarini yashirishga urinmoqda. Aks holda, qanday qilib boshqa davlatning vositachi guruhi o‘z bayrog‘i bilan kelib, uylarni, qishloqlarni va bozorlarni yoqib yuborishi, odamlarni o‘ldirishi, hatto armiyaning postlarini egallab, Pokiston bayrog‘ini tushirishi va o‘z bayrog‘ini ko‘tarishi mumkin? Va shunda ham armiya faqat tomoshabin bo‘lib turgan bo‘lsa?
Bu harakatlar shuni ko‘rsatadiki, bu to‘qnashuvlarning ortida armiyaning o‘zi turibdi; ba’zan bir guruhni qo‘llab-quvvatlaydi, ba’zan esa boshqa guruhni jangga undaydi.
Savol tug‘iladi: nima uchun Islomobodda xavfsizlik kuchlarining to‘rt kishisi o‘ldirilishi favqulodda holat e’lon qilish uchun yetarli bo‘ladi, lekin Kurmada bir haftada 200 dan ortiq odam o‘ldiriladi va bunga hech qanday e’tibor qaratilmaydi? Bu sukut armiyaning va razvedka siyosatining natijasi ekanligini ko‘rsatadi.
Ichki xavfsizlikni ta’minlash o‘rniga, Pokiston armiyasi butun kuchini ichki siyosiy muhandislikka sarflamoqda. Ular siyosiy partiyalarni zaiflashtiradi, o‘ziga mos hukumatlarni tashkil qiladi va xalqning qarashlarini o‘zgartirishga harakat qiladi, ammo o‘z xalqining xavfsizligini ta’minlash uchun faqat ko‘zbo‘yamachilik ishlarni qiladi yoki qo‘shni davlatlarni ayblaydi.
Afg‘oniston Islomiy Amirligi o‘zining so‘nggi harakatlarida mamlakat ichki masalalarini hal qilishda jiddiy ekanligini ko‘rsatdi va doimiy ravishda islomiy ummatning birlikka ishonishini e’lon qilib, barcha diniy guruhlarni Afg‘oniston jamiyatining bir qismi deb biladi.
Haqiqat shuki, Pokiston Afg‘onistondagi shia ozchiliklariga, xususan, hazora millatiga qarshi vositachi guruh — IShID orqali harakat qilishga urindi. Ammo Islomiy Amirlik tezkorlik bilan vaziyatni nazoratga oldi va ularning yomon niyatlarini sezilarli darajada yo‘q qildi.
Pokiston razvedka rasmiylari tomonidan Islomiy Amirlikka nisbatan ularning Pokistondagi mazhabiy zo‘ravonliklarni rag‘batlantirayotganini da’vo qilishlari mutlaqo asossiz va haqiqatdan uzoqdir. Hozirgi sharoitda Islomiy Amirlik guruhlararo nizolarni tugatish va diniy birlikni qo‘llab-quvvatlash uchun amaliy choralar ko‘rmoqda.
Pokiston boshqalarni ayblash o‘rniga, o‘zining muvaffaqiyatsiz siyosatlaridan saboq olib, Islomiy Amirlikning muvaffaqiyatli tajribasidan o‘rnak olishi kerak.
Pokiston rasmiylarining siyosati, ichki yoki tashqi bo‘lishidan qat’i nazar, doimiy ravishda noma’lumlik va beqarorlikka sabab bo‘lib kelmoqda. Siyosiy aralashuvlar, mazhabiy guruhlar bilan aloqalar va noaniq siyosatlar mamlakat uchun ko‘plab muammolarni keltirib chiqarmoqda.
