Otif
Bugungi kunda dunyodagi mavjud vaziyat va sharoitlarga nazar tashlaganimizda, qalbimizda umidsizlik hissi paydo bo‘ladi. Bir tomonda moddiy taraqqiyoti, texnologiyasi, ommaviy axborot vositalari, iqtisodiyoti va qurol-yarog‘lari bilan faxrlanadigan, doimo Islomga qarshi fitna uyushtiradigan, rejalar tuzadigan va turli hiyla-nayranglarni qo‘llaydigan kufr dunyosi turibdi. Ikkinchi tomonda esa musulmonlar dunyosi joylashgan. U nafaqat moddiy taraqqiyot, texnologiya, ommaviy axborot vositalari va harbiy texnika jihatidan zaif ahvolda, balki vaziyat shu darajaga yetganki, musulmonlarning juda katta qismi kecha-yu kunduz o‘z rizqini topish va hayot uchun zarur bo‘lgan eng oddiy ehtiyojlarini ta’minlash bilan band.
Bundan tashqari, musulmonlarning ijtimoiy va siyosiy tuzilmasi ham tarqoq va parokanda bo‘lib, unda birlik va hamjihatlikning hech qanday alomati ko‘rinmaydi. Muallifning ta’kidlashicha, bir guruh birlashgan va yakdil musulmon yoshlar haq bayrog‘ini ko‘tarib, kufrga qarshi kurashmoqda. Biroq musulmonlarning o‘zlari ularni terrorchi deb ataydilar yoki tashqi holatlariga qarab: Turli kuch va qurollar bilan jihozlangan kofirlarga qarshi ular nima ham qila olardilar? deydilar. Shu sababli, hatto o‘zlari ham ular bilan birga halok bo‘lib qolishidan qo‘rqib, ularga moddiy yordam berishdan xavotir bilan tiyiladilar.
Ammo bu musulmonlar Qur’oni Karimga murojaat qilib, unda nima deyilganiga nazar solishlari lozim. Qur’on ochiq-oydin bayon qiladiki, bu tashqi ko‘rinishdagi hashamat va ulug‘vorlik vaqtinchalik va o‘tkinchidir. Kufrning butun bu tashqi tuzilmasi aslida qumdan qurilgan devorga o‘xshaydi, ularning kuchi esa o‘rgimchak to‘ridek zaif va mo‘rtdir. Alloh taoloning O‘zi shunday marhamat qiladi:
مَثَلُ الَّذِیْنَ اتَّخَذُوْا مِنْ دُوْنِ اللّٰهِ اَوْلِیَآءَ كَمَثَلِ الْعَنْكَبُوْتِ، اتَّخَذَتْ بَیْتًا، وَ اِنَّ اَوْهَنَ الْبُیُوْتِ لَبَیْتُ الْعَنْكَبُوْتِ، لَوْ كَانُوْا یَعْلَمُوْنَ
[Ankabut surasi: 41]
Tarjimasi: Allohdan o‘zga narsalarni o‘zlariga do‘st va homiy qilib olgan kimsalarning misoli, o‘zi uchun uy qurgan o‘rgimchakning misoliga o‘xshaydi. Holbuki, uylarning eng zaifi, albatta, o‘rgimchak uyidir. Qaniydi, ular bilsalar!
Bu zaif to‘rlar uzilib ketgan paytda, ayni shu lahza iymon ahlining g‘alaba lahzasiga aylanadi. Shu sababli Alloh taolo boshqa bir oyatda mo‘minlarga yaqin g‘alaba bashoratini beradi:
نَصْرٌ مِّنَ اللّٰهِ وَ فَتْحٌ قَرِیْبٌ
[Saff surasi: 13]
Tarjimasi: Alloh tomonidan yordam va yaqin g‘alaba.
Bu g‘alaba son va qurol-yarog‘ning ko‘pligi tufayli emas, balki Alloh taoloning nusrat va yordami bilan qo‘lga kiritiladi. Tarix ham shundan guvohlik beradiki, ba’zan oz sonli guruhlar katta guruhlar ustidan g‘alaba qozonadilar:
كَمْ مِّنْ فِئَةٍ قَلِیْلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِیْرَةًۢ بِاِذْنِ اللّٰهِ
[Baqara surasi: 249]
Tarjimasi: Allohning izni bilan qanchadan-qancha oz sonli guruhlar ko‘p sonli guruhlar ustidan g‘alaba qozongan!
Buning sababi shundaki, qarama-qarshilik maydonida ikki xil tadbir amalga oshadi: biri botilning hiyla-nayrang va fitnalari, ikkinchisi esa Alloh taoloning tadbiridir. Ammo oxir-oqibat faqat Alloh taoloning tadbiri amalga oshadi:
اِنَّهُمْ یَكِیْدُوْنَ كَیْدًا، وَّ اَكِیْدُ كَیْدًا
[Toriq surasi: 15–16]
Tarjimasi: Albatta, ular hiyla-nayrang qilurlar, Men ham o‘z tadbirimni amalga oshirurman.
Qur’oni Karim bizga Fir’avn va Muso alayhissalom qissasini bayon qiladi. Fir’avn o‘z davrida buyuk va qudratli hukmdor edi. Uning davlati, boyligi va qo‘shinlari bor edi. U ham xuddi bugungi kufr dunyosi moddiy qudrati bilan faxrlangani kabi, o‘z davrining taraqqiyoti va imkoniyatlari bilan mag‘rurlanardi.
U Bani Isroilni bostirish uchun qanday reja tuzgan edi? Muso alayhissalom tirik qolmasligi uchun yangi tug‘ilgan har bir o‘g‘il bolani o‘ldirishga qaror qilgan edi. Tashqi tomondan uning rejasi mukammal ko‘rinardi va unda hech qanday kamchilik yo‘qdek edi.
Ammo Alloh taoloning tadbiriga qarang! Fir’avn Muso alayhissalomdan qo‘rqqani sababli bolalarni o‘ldirayotgan bir paytda, Alloh taolo aynan o‘sha Muso alayhissalomni Fir’avnning o‘z saroyida, uning nazorati va homiyligi ostida voyaga yetkazdi. Bir kun kelib Fir’avn hukumatining tugashiga sabab bo‘ladigan o‘sha bola uning o‘z uyida ulg‘ayayotgan edi.
Bu Alloh taoloning tadbiriga bir misoldir. Alloh taolo botilga muhlat beradi va uni o‘z holiga qo‘yadi, toki u o‘z reja va tadbirlariga sho‘ng‘ib ketsin. Nihoyat, o‘zini g‘olib va muvaffaqiyatga erishgan deb o‘ylagan paytda Alloh taoloning bir tadbiri uning barcha rejalarini barbod qiladi.
Bugun ham vaziyat xuddi shunday. Bugungi Fir’avnlar ham sun’iy intellekt (AI) uchuvchisiz samolyotlar, iqtisodiyot, ommaviy axborot vositalari va xalqaro tashkilotlari bilan juda faxrlanadilar. Ular Islomni har tomondan qurshab olganmiz, deb o‘ylaydilar. Ta’lim tizimi, iqtisodiy tuzilma va ommaviy axborot vositalari orqali musulmonlarning yangi avlodini dindan uzoqlashtirishga qaratilgan rejalar tuzilmoqda.
Ammo ular oxir-oqibat faqat Alloh taoloning tadbiri amalga oshishini unutganlar. Shu sababli, qarama-qarshilik maydoniga kelganda, ularning ichki zaifligi oshkor bo‘ladi. Tashqi tomondan birlashgan va yakdil ko‘ringan qo‘shinlar aslida qo‘rquvga to‘la va parokandadir:
لَا یُقَاتِلُوْنَكُمْ جَمِیْعًا اِلَّا فِیْ قُرًی مُّحَصَّنَةٍ اَوْ مِنْ وَّرَآءِ جُدُرٍ، بَاْسُهُمْ بَیْنَهُمْ شَدِیْدٌ، تَحْسَبُهُمْ جَمِیْعًا وَّ قُلُوْبُهُمْ شَتّٰی
[Hashr surasi: 14]
Tarjimasi: Ular sizlarga birgalikda faqat mustahkam qal’alar ichida yoki devorlar ortidan turib jang qiladilar. Ularning o‘zaro adovati va ixtilofi juda kuchlidir. Siz ularni birlashgan deb o‘ylaysiz, holbuki, qalblari tarqoq va bir-biridan ajralgandir.
Bu qarama-qarshilik yakunida ayon bo‘ladigan natija avvaldan belgilab qo‘yilgandir. Chunki barqaror g‘alaba tashqi qal’alar va devorlarga bog‘liq emas, balki taqvoga bog‘liqdir:
وَالْعَاقِبَةُ لِلْمُتَّقِیْنَ
[A’rof surasi: 128]
Tarjimasi: Yaxshi oqibat va yakuniy g‘alaba taqvodorlarnikidir.
Shu sababli, musulmonning umidsizlikka tushishi munosib emas, chunki umidsizlik kufrdir. Musulmonning vazifasi dushmanlarning rejalaridan tashvishlanish emas, balki o‘z vazifasi va farzini ado etishdir. Muallif bu farzni kofirlarga qarshi jang maydoniga kirish va qurolli qarshilik ko‘rsatish sifatida ta’riflaydi. Yakuniy natija esa Alloh taoloning ixtiyoridadir.
Qarang! Fir’avnga qarshi Muso alayhissalomga faqat hassasini tashlash buyurilgan edi, ammo natijani Alloh taoloning O‘zi belgiladi.
وَمَا عَلَيْنَا إِلَّا الْبَلَاغُ
