Yahudiylarning sifatlarini bayon qilish davomida, bu bo‘limda ularning yana bir nomaqbul sifatini ko‘rib chiqamiz.
7 — Ahd va bitimlarni buzish:
Ahd, shartnoma va bitim insoniy hayotning asosiy qadriyatlaridandir. Chunki ishonch, xavfsizlik va ijtimoiy tartib aynan shu tamoyillarga tayanadi. Hech bir jamiyat kichik bo‘lsin yoki katta odamlar o‘z majburiyatlariga sodiq bo‘lmagan taqdirda barqaror qolmaydi. Shu sababli, ahdni buzish aql, axloq va insoniy fitrat nuqtayi nazaridan nomaqbul va qoralangan amal hisoblanadi.
Inson fitrati tabiatan ahd buzilishidan nafratlanadi, chunki fitrat rostgo‘ylik, sadoqat va omonatdorlikni talab qiladi. Inson tabiatan so‘zida turadigan kishilar bilan yashashni xohlaydi, bugun bir gapni aytib, ertaga undan qaytadiganlar bilan emas. Ana shu fitriy asosga ko‘ra, ahd buzish tarix davomida yomon axloqning ochiq belgilaridan biri bo‘lib kelgan.
Alloh taolo ham Qur’oni karimda mo‘minlarga o‘z ahdlariga sodiq bo‘lishni buyurgan va har bir inson o‘z ahdi uchun mas’ul ekanini ta’kidlagan. U zot marhamat qiladi:
«Ey mo‘minlar! Ahdlaringizga vafodor bo‘linglar, chunki har bir ahd uchun javobgarlik bor».
Shunga qaramay, ahd buzish ochiq-oydin axloqsizlik bo‘lsa-da, Qur’oni karim Bani Isroil o‘z tarixida aynan shu yomon xulq bilan bulg‘anganini bayon qiladi. Ular nafaqat oddiy insonlar oldida, balki o‘z payg‘ambarlariga va hatto Alloh taolo oldida ham ahdlariga rioya qilishda sustkashlik qilganlar.
«Albatta Alloh Bani Isroildan mustahkam ahd oldi va ularning orasidan o‘n ikki nafar boshliq tayinladik. Alloh dedi: “Men sizlar bilan birgaman. Agar namozni ado qilsangiz, zakot bersangiz, payg‘ambarlarimga imon keltirsangiz, ularni qo‘llab-quvvatlasangiz va Allohga go‘zal qarz bersangiz, albatta gunohlaringizni kechiraman…».
Ammo bu barcha majburiyatlarga qaramay, ular ahdlariga sodiq qolmadilar. Shu bois Alloh taolo marhamat qiladi:
Sen ular bilan ahd tuzganingdan so‘ng, ular har safar ahdlarini buzadilar va Allohdan qo‘rqmaydilar.
Mufassirlar yozishicha, bu oyat Bani Isroil qabilalaridan bo‘lgan Bani Nazir haqida nozil bo‘lgan, chunki ular ahdlarini qayta-qayta buzib kelganlar.
Fransuz tarixchisi Gustav Le Bon yahudiylarning xulq-atvori haqida shunday yozadi:
Agar yahudiylarning tarixiy xulq-atvoridagi ayrim xususiyatlarni bir jumlada jamlasak, shuni aytish mumkinki, uzoq davom etgan to‘qnashuvlar va urushlar sababli ular tamadduniy axloqning to‘liq ta’siridan mahrum bo‘lganlar. Bani Isroil tarixida zo‘ravonlik, isyonkorlik, ahd buzish va qattiqqo‘llikning ko‘plab namunalari uchraydi. Hatto hokimiyat ularning qo‘lida bo‘lgan paytlarda ham urush va mojarolar to‘xtamagan.
Xulosa qilib aytganda, bu nomaqbul sifat yahudiylarning tabiatiga singib ketgan bo‘lib, nafaqat o‘tmishdagi yahudiylar, balki bugungi yahudiylar ham o‘z ahdlariga sodiq emaslar. Buni ular tomonidan ko‘plab ahdlarning buzilgani misolida ko‘rish mumkin.
