Arsala Hassan
Insonning ongi, tafakkuri va ruhiyatiga ta’sir ko‘rsatadigan hamda unda harbiy qurollardan foydalanilmaydigan har qanday harakat va faoliyat “fikriy va ruhiy urush” deb ataladi. Fikriy va ruhiy urush dushmanning yashirin, ammo samarali usullaridan biri bo‘lib, unda jismoniy qurollar o‘rniga insonlarning his-tuyg‘ulari, e’tiqodlari va fikrlari nishonga olinadi. Maqsad esa ularning irodasini zaiflashtirish va ularni o‘z maqsadlari yo‘lida ta’sir ostiga olishdir.
Harbiy urushlarda to‘plar, samolyotlar, tanklar, yadro qurollari va boshqa xavfli qurollardan foydalaniladi. Bunday urushlarda qon to‘kiladi, insonlar halok bo‘ladi yoki yaralanadi, binolar, yo‘llar, qishloq xo‘jaligi yerlari va boshqa infratuzilmalar vayron qilinadi. Shuningdek, atrof-muhit va tirik mavjudotlar ham zarar ko‘radi.
Ammo fikriy va ruhiy urush buning aksicha, harbiy qurollardan foydalanmasdan olib boriladi. Bu urushda insonning fikri, e’tiqodi, ongi va ruhiyati asosiy nishonga olinadi. Garchi odamlar tashqi jihatdan tirik qolsa-da, ularning fikriy, ruhiy va e’tiqodiy shaxsiyati jiddiy zarar ko‘rishi hamda ular o‘zining asl maqsadi va yo‘lidan chetga chiqishi mumkin.
Fikriy va ruhiy urush
Usul al-g‘azv al-fikriy kitobida fikriy urush haqida shunday keltirilgan:
Huval g‘azvu bil-vosail g‘ayril askariyya.
Usul al-g‘azv al-fikriy- 4-bet
Tarjimasi: Fikriy urush harbiy bo‘lmagan vositalardan foydalanib amalga oshiriladigan hujumdir.
Shuningdek, unda quyidagicha aytilgan:
Huva uslubun jadidun lil-g‘azvi diddal muslimin ba’da hazaim mutakarrira.
Usul al-g‘azv al-fikriy- 4-bet
Tarjimasi: Bu musulmonlarga qarshi ketma-ket mag‘lubiyatlardan keyingi yangi hujum uslubidir.
Fikriy va ruhiy urushning maqsadlari
Fikriy urushning eng katta maqsadi qarshi tomon ustidan ta’sir va nazorat o‘rnatish, o‘z istaklarini unga singdirish hamda uning maqsadlariga qarshi har qanday qarshiligini zaiflashtirishdan iboratdir.
Bu urushning asosiy maqsadi bir xalqni aqliy va fikriy jihatdan zaiflashtirib, uni o‘z g‘oyalari va qarashlariga bo‘ysundirishdir. Usul al-g‘azv al-fikriy kitobida ham din dushmanlarining asosiy maqsadi sifatida shu masala ko‘rsatilgan.
Qisqacha aytganda, bu urushning maqsadlaridan biri musulmonlarning G‘arbga qarshi qarshilik ruhini yo‘qotish, ular orasida Islom, islomiy tamaddun va insoniy qadriyatlarga nisbatan shubha uyg‘otish hamda Islomning haqiqiy va to‘liq qiyofasining G‘arb jamiyatlariga yetib borishiga to‘sqinlik qilishdir. Islom dunyosida qaram va tashqi kuchlarga bog‘liq rahbarlar hamda tizimlarni shakllantirish ham ushbu urushning muhim maqsadlaridan biridir.
Fikriy urush mavzulari
Fikriy va ruhiy urushning mavzulari bir xalqning fikrlari, nazariyalari, e’tiqodlari va qadriyatlarini o‘zgartirishga xizmat qiluvchi barcha vosita va omillardir.
Usul al-g‘azv al-fikriy- 5-bet
Bu urush tarafdorlari va rejalashtiruvchilari o‘z e’tiqodlari, g‘oyalari, madaniyati va tamaddunini saqlab qolishga hamda boshqa xalqlar ustidan fikriy va madaniy ustunlikka erishishga harakat qiladilar.
Bugungi kunda dunyoning ko‘plab qudratli davlatlari musulmonlar ustidan ochiq yoki yashirin tarzda o‘z ta’sirini kuchaytirishga intilmoqda. Ko‘plab islomiy mamlakatlarda harbiy tajovuz bilan bir qatorda fikriy va madaniy hujumlar ham davom etmoqda.
Hatto ayrim mamlakatlar harbiy tajovuzsiz ham tashqi kuchlarning maqsadlarini amalga oshirish vositasiga aylangan. Biror islomiy mamlakatga harbiy hujum sodir bo‘lganda, ayrim ichki va tashqi kuchlar ham bunga hamkorlik qilishi mumkin. Shuningdek, ommaviy axborot vositalarida musulmon jamiyatlariga salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi materiallar tarqatiladi.
Usul al-g‘azv al-fikriy, 6-bet
Ruhiy urush usullari
Ruhiy urush inson ongiga ta’sir ko‘rsatish uchun asosan quyidagi usullardan foydalanadi:
1 — G‘am va tushkunlikni yoyish:
Dushman jamiyatdagi voqeliklarni salbiy va muvozanatsiz tarzda ko‘rsatishga, odamlarni kelajakka nisbatan umidsizlantirishga va ularning umidlarini zaiflashtirishga harakat qiladi.
2 — Umidsizlikni yuzaga keltirish:
Inson ko‘p harakat qilganidan keyin ham o‘z maqsadlariga erisha olmasa, umidsizlikka tushadi. Dushman esa bu holatni kuchaytirishga, insonning o‘ziga bo‘lgan ishonchini kamaytirishga va taraqqiyotga bo‘lgan umidini yo‘qotishga intiladi.
3 — Qo‘rquv va vahima yaratish:
Odamlarni qo‘rqitish ruhiy urushning eng samarali vositalaridan biridir. Urushlar, iqtisodiy bosimlar, siyosiy cheklovlar va ommaviy axborot vositalari orqali xalqning ruhiyati zaiflashtirilib, qarshilik ko‘rsatish istagini yo‘qotishga harakat qilinadi.
4 — Mish-mishlarni tarqatish:
Bu bosqichda avvalo jamiyatning fikrlari va qarashlari o‘rganiladi odamlarning ehtiyojlari qiziqishlari iqtisodiy ta’limiy madaniy ijtimoiy va siyosiy holati tahlil qilinadi. Shundan so‘ng ularga ta’sir ko‘rsatish uchun turli dasturlar amalga oshiriladi.
Bu dasturlarning maqsadi odamlarning ongini qarshi tomon manfaatlari yo‘lida foydalanishga tayyorlash va ularning o‘z iqtisodiy, ta’limiy, madaniy, ijtimoiy hamda siyosiy holatiga nisbatan ishonchsizlik uyg‘otishdan iboratdir.
Kichik siyosiy masalalar shunday kattalashtiriladiki, odamlar hamma narsa juda qisqa vaqt ichida o‘zgarib ketadi deb o‘ylay boshlaydi. Yoki fikriy va ruhiy urush olib boruvchilar o‘z kuchlarini haddan tashqari katta qilib ko‘rsatib, jamiyat ongida qo‘rquv uyg‘otadi va odamlarning o‘z tizimi hamda davlatining mustahkamligiga bo‘lgan ishonchini susaytiradi.
5 — Musulmon mamlakatlarida ta’sir ostidagi kuchlarni topish:
Fikriy va ruhiy urushning muhim usullaridan biri jamiyatlarda tashqi tomonlarning siyosiy, xavfsizlik yoki targ‘ibot maqsadlariga xizmat qilishi mumkin bo‘lgan shaxslar, guruhlar yoki tashkilotlarni aniqlash va turli yo‘llar bilan ta’sir ostiga olishdir.
Bu jarayon moliyaviy yordam, targ‘ibot hamkorligi, siyosiy ta’sir, ommaviy axborot vositalari faoliyati, noto‘g‘ri ma’lumotlarni tarqatish yoki ma’lum qarashlarni yoyish orqali amalga oshirilishi mumkin.
Bunday shaxslar yoki guruhlar orqali jamiyat fikriga ta’sir ko‘rsatish, odamlar orasida ishonchsizlik va kelishmovchiliklarni kuchaytirish, umumiy hamda diniy qadriyatlarga nisbatan shubha uyg‘otish va ijtimoiy birlikni zaiflashtirishga urinishlar qilinadi.
Shu sababli har bir musulmon jamiyati media savodxonligini oshirish, ilmiy tafakkur milliy birlik qonunga hurmat va ma’lumotlarni sinchiklab tekshirish orqali har qanday tashqi ta’sir va targ‘ibot amaliyotlariga qarshi hushyor bo‘lishi lozim.
Noto‘g‘ri qarashlar va mish-mishlarni qabul qilishdan oldin ularning haqiqatini tekshirish zarur.
