Qays No’moniy
Ko‘plab olimlar xavorijlarning yo‘ldan ozganligi haqida fikr bildirganlar. Ular xavorijlarni dindan bexabar va ifrotga ketgan (g‘uluvga ketgan) kishilar deb ta’riflaganlar. Zamonaviy xavorijlar esa shu darajaga yetib kelishganki, haqiqatparvar rabboniy olimlar va mo‘minlarni shahid qilishda G‘arb kuchlarining bir quroliga aylanishgan. Ularga nima buyurilsa, shubhasiz bajaradilar, agar bajarmasalar, rad etilib, jamiyatdan chetlatiladilar.
Keling, imomlarning xavorijlar haqidagi fikrlari va ularga nisbatan ishlatgan tavsiflariga nazar tashlaylik.
Mashhur imomlardan biri, Abu Zakariyo Muhyiddin Yahyo ibn Sharaf an-Navaviy rahmatullohi alayh xavorijlar haqida shunday degan:
«الخوارج صنف من المبتدعة يعتقدون أن مَن فعل کبيرةً کفَر، و خلِّد في النار، و يطعنون لذلك في الأئمة، ولايحضرون معهم الجُمُعات والجُمَاعات». [روضة الطالبین] Tarjimasi:Xavorijlar bir guruh bid’atchilar bo‘lib, kim katta gunoh qilsa, u kofir bo‘lib, do‘zaxda abadiy qoladi, deb hisoblaydi. Shu sababli ular imomlarni tanqid qilib, ular bilan birga juma va iyd va jamoat namozlarida qatnashmaydilar. Ravdat at-Tolibin,
Imom Muhammad ibn Abdulkarim Shahrastoniy rahmatullohi alayh «Al-Milal va an-Nihal» kitobida xavorijlar haqida shunday deydi:
«کل من خرج علی الإمام الحق ألذي إتفقت الجماعة عليه يسمی خارجيًّا، سواء کان الخروج في أيام الصحابة علی الأئمة الراشدين، او کان بعدهم علی التابعين باحسانٍ، والأئمة في کل زمان.» [الملل والنحل]
Tarjimasi: Kimki musulmon jamiyati ittifoq qilgan haqiqiy rabboniy imomga qarshi chiqsa, u «xavorij» deb ataladi. Ularning chiqishi sahobalar davrida to‘rt xalifa davrida bo‘ladimi yoki undan keyin tobi’inlarga qarshi bo‘ladimi, farqi yo‘q, har qanday davrda bo‘lsa ham ular xavorij sanaladi.(Al-Milal val nihal)
Muhaddis Hafiz Ibn Hajar Asqaloniy rahmatullohi alayh «Fathul-Bariy ma‘a Sharh Sahihul-Buxariy» kitobida shunday yozgan:
«الخوارج فهم جمع خارجةٍ، أي طائفةٍ، وهم قوم مبتدعون، سمّوا بذلك لخروجهم عن الدين، وخروجهم علی خيارِ المسلمين.»
Tarjimasi: Xavorijlar “Xarija” so‘zining ko‘pligi bo‘lib, (guruh mazhab) ma’nosini bildiradi. Ular bid’atchi qavm bo’lib, dinni tark etib, musulmonlarning eng yaxshilariga qarshi isyon ko’targanlari uchun shunday deb atalganlar.
Imomlar fikrlaridan tashqari, boshqa kitoblarga ham nazar tashlasak, xavorijlarning yigirmaga yaqin turli guruhlarga ajralganini ko‘ramiz. Ammo ularning barchasi «xavorij» nomi ostida birlashtirilgan.
Xavorijlarning ayrim guruhlari haddan tashqari ashaddiy, ayrimlari esa biroz yumshoqroq bo‘lsa-da, ularning barchasida umumiy xususiyatlar mavjud:
Ular islomiy rahbarlarga qarshi chiqishadi va fitna chiqarishadi. Musulmonlarga qarshi urush olib borishadi. Musulmonlarni iymon va islomdan chiqarib yuborishadi, lekin o‘zlarini bundan mustasno deb bilishadi. Dinda ifrot(haddan oshish)ga borishadi, yomon ishlarni yaxshi, yaxshi ishlarni esa yomon deb bilishadi. Katta gunoh qilganlarni kofir va do‘zaxiy deb hukm qilishadi.
Bundan tashqari, xavorijlar orasida «Qad‘iya» deb nomlangan bir guruh ham bor. Ular jang qilishga botina olmaganlari uchun qo‘llaridan qurol tushirganlar. Lekin ular tilda va qalamda fitna chiqarishni davom ettiradilar. Bu guruh odamlarni boshqalarga qarshi gij-gijlash va qo‘zg‘olonga undash bilan mashg‘ul bo‘lib, buni yaxshi ish deb biladilar. Shuning uchun olimlar «Qad‘iya» guruhini xavorijlarning eng yomonlari deb ataganlar.
Bu haqiqatni bilishimiz kerakki, xavorijlar jang qilmasalar ham, ular haqiqatparvar rabboniy olimlar, mo‘minlar va islomiy boshliqlarni o‘ldirishda baribir sherikdirlar.
Xavorijlarni o‘ldirish va ularga qarshi jihod qilish haqida hadislar
Payg‘ambarimiz Muhammad Mustafo sallollohu alayhi vasallam xavorijlarga qarshi jihod qilgan kishilar haqida shunday deganlar:
«طوبى لمن قتلهم أو قتلوه»
Ularni o‘ldirgan yoki ular tomonidan o‘ldirilgan kimsa baxtlidir”,
Boshqa bir hadislarda esa shunday deyilgan:
«إن في قتلهم أجراً عند الله لمن قتلهم يوم القيامة»
Ularni o‘ldirishda katta savob bor. Qiyomat kuni kim ularni o‘ldirsa, Alloh huzurida unga mukofot beriladi.»
Yana bir hadisi sharifda shunday kelgan:
«خير القتلى من قتلوه»
Eng yaxshi shahidlar, ular tomonidan o‘ldirilganlardir.»
Bu mo‘minlar uchun xushxabardir! Xavorijlardan bo‘lmish IShID (DAISh) terrorchilariga qarshi jihod qilish sharafli bir amal bo‘lib, ularga qarshi kurashgan yoki ular tomonidan o‘ldirilgan odam uchun oxiratda ulug‘ mukofotlar va’dasi bor. Alloh taolo bizni xavorijlarning fitnalaridan asrasin!
