Kamoluddin
IShID (Iroq va Shom Islom Davlati) 2013–2014-yillar atrofida Iroq va Suriyada paydo bo‘lgan guruh bo‘lib, qisqa vaqt ichida butun dunyoning e’tiborini o‘ziga qaratdi. Bu guruhning vujudga kelishi Iroqdagi urushlar va mintaqadagi beqarorlik bilan chambarchas bog‘liq edi. IShID o‘zini Islomning vakili sifatida ko‘rsatishga uringan bo‘lsa-da, Islom olamidagi mutlaq ko‘pchilik ulamolar va musulmon davlatlari nazarida uning faoliyati hamda xatti-harakatlari Islomning asl ta’limotlari va haqiqiy qadriyatlariga ochiqdan-ochiq zid edi.
Islomda jihod muqaddas, chuqur va keng qamrovli tushuncha bo‘lib, u juda keng ma’nolarni o‘z ichiga oladi. Jihod faqat qurolli jang bilan cheklanmaydi. Nafsni isloh qilish, haqiqatni himoya etish, zulmga qarshi turish hamda jamiyatning yaxshiligi va farovonligi yo‘lida sa’y-harakat qilish ham jihodning muhim ko‘rinishlaridan hisoblanadi. Ammo IShID jihod tushunchasini Islomning asoslari, qadriyatlari va axloqiy me’yorlariga mutlaqo mos kelmaydigan tarzda talqin qilib targ‘ib qildi.
IShID o‘z maqsadlariga erishish uchun shafqatsiz zo‘ravonlik, ommaviy qotilliklar, portlashlar va terrorchilik harakatlaridan foydalandi. Ushbu guruh hujumlari oqibatida minglab musulmon va musulmon bo‘lmagan begunoh insonlar hayotdan ko‘z yumdi. Shuningdek, ko‘plab masjidlar, maktablar, shifoxonalar hamda tarixiy va madaniy obidalar vayron qilindi. Bu harakatlar nafaqat mintaqa xalqlariga ulkan zarar yetkazdi, balki Islom dinining dunyo miqyosidagi obro‘siga ham putur yetkazdi.
Islom rahm-shafqat, adolat va inson qadr-qimmatini ulug‘laydigan dindir. Payg‘ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallam begunoh insonlarni o‘ldirishni, xiyonat qilishni va har qanday zulmni qat’iyan man etganlar. Shu sababli ko‘plab nufuzli ulamolar va Islom tashkilotlari IShIDni Islomning muqaddas nomidan siyosiy va harbiy maqsadlari yo‘lida foydalangan adashgan va mutaassib guruh deb baholaganlar.
IShIDning paydo bo‘lishi shuni yaqqol ko‘rsatdiki, ekstremistik oqimlar din nomidan zo‘ravonlik va jinoyatlarni oqlashga urinishi mumkin. Bu tajriba yana bir haqiqatni namoyon qildi: diniy tushunchalarni to‘g‘ri anglash, ta’limni rivojlantirish, adolatni ta’minlash va ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlash ekstremistik g‘oyalarning tarqalishining oldini olishdagi eng muhim omillardan biridir.
Xulosa qilib aytganda, Islom nuqtayi nazaridan jihod mas’uliyatli, qonuniy va shariat qoidalariga asoslangan tushunchadir. Ammo IShID bu tushunchani buzib talqin qildi va uni o‘zining zo‘ravonligi hamda jinoyatlarini oqlash vositasiga aylantirdi. Tarixning bu sahifasi bizga shuni o‘rgatadiki, jihodning haqiqiy mazmuni zolimga qarshi mazlumni himoya qilish, haqiqat va adolatni qo‘llab-quvvatlash, begunoh insonlarning jonini va huquqlarini asrash, fasod hamda adolatsizlikka qarshi kurashish, Islomning muqaddas kalimasini yuksaltirish yo‘lida ixlos va samimiyat bilan harakat qilishdir. U hech qachon musulmonlar va boshqa begunoh insonlarni ozorlash, takfir qilish va qatl etishni anglatmaydi.
