Faruk Nangarxari
2015-yilda Afg‘onistonning Nangarhar viloyatida qulagan respublika davrida IShID nomli bir guruh paydo bo‘ldi. Ushbu guruh kuch va qurol yordamida O‘chin, Hiska Mina, Shinvaru, Kot, Tora Bora, Chaparhar va boshqa tumanlarning aholisini o‘zining botil yo‘liga bo‘ysundirardi.
Bu guruh mamlakatdagi xavfsizlikni buzishda mintaqaviy razvedka xizmatlarining to‘liq qo‘llab-quvvatlovidan foydalandi va Milliy xavfsizlik xizmati hamda boshqa ba’zi tashkilotlar tomonidan ularga ko‘plab harbiy jihozlar va qurollar yetkazib berildi.
Nangarhardagi IShID o‘z ta’sir kuchini namoyish qilish maqsadida oddiy musulmonlarni, qabila sardorlarini, savdogarlarni, ulamolarni va davlat maktablari hamda diniy maktablar o‘quvchilarini nohaq o‘ldirar edi. Ular Tora Bora, O‘chin, Kot, Shinvaru, Hiska Mina, Chaparhar kabi tumanlarda va mamlakatning boshqa ko‘plab joylarida zo‘ravonlik qilib, yuzlab oilalarni o‘z hududlarini tark etishga majbur qildi.
IShID a’zolari barcha musulmonlarni mushrik deb atar, ularning mol-mulki, uylari va jonlarini o‘zlariga g‘animat deb bilardi. Ular muntazam ravishda qabila yetakchilari, ulamolar va taniqli shaxslarni qatl etar, bozorlar, masjidlar va jamoat joylarida o‘z joniga qasd qilish hujumlarini amalga oshirardi. Bu hujumlar natijasida yuzlab tinch aholi halok bo‘ldi.
2016-yilda IShID jangarilari Nangarhar viloyatining Kot tumanida mahalliy xalq va qabila sardorlarining yig‘inini portlatib, o‘nlab vatandoshlarimizni o‘ldirdi.
2017-yilda ular Nazyandagi mahalliy qabila sardorlari va begunoh musulmonlarning yig‘ilishini nishonga oldi va bu voqeada ham o‘nlab odamlar halok bo‘ldi. 2019-yilda esa Hiska Mina tumanidagi masjidda portlash uyushtirib, o‘nlab namozxonlarni shahid qildi.
Bundan tashqari, Zava, Momand Dara, Nazyan, Lalpuri va Dorbaba hududlarida ko‘plab tinch aholi, jumladan maktab o‘quvchilari, dehqonlar, chorvadorlar, do‘kondorlar, savdogarlar, taniqli shaxslar va ulamolar IShID tomonidan shahid qilindi.
Mahalliy aholi so‘zlariga ko‘ra, IShID a’zolari hatto yangi afg‘on so‘mlari bo‘lgan odamlarni davlat bilan aloqasi bor deb o‘ylab, o‘ldirardi. Bundan tashqari, IShIDning qat’iy diniy qarashlariga qarshi bo‘lgan kishilar ham ular tomonidan qatl etilar edi.
Ulamolar va ayniqsa sufiylarning masjid va ziyoratxonalariga hujumlar, qabr va muqaddas joylarni buzish, aholi diniy va madaniy qadriyatlariga hurmatsizlik qilish, IShID jangarilarining Nangarhar viloyatidagi kundalik faoliyatining bir qismi edi.
