Ehson Arab
Islomiy mamlakatlarni tashqi yordamlarga qaram qilish
So‘nggi o‘n yilliklarda Islomiy mamlakatlar doimiy ravishda urushlar va inqirozlarning guvohi bo‘lib kelmoqda. Bu vayronkor urushlar nafaqat ularning xavfsizlik va barqarorligini yo‘q qildi, balki ularni iqtisodiy, harbiy va siyosiy jihatdan G‘arb davlatlariga qaram holga keltirish uchun zamin yaratdi.
Bu jarayonda, boshqa barcha guruhlarga qaraganda xavorij ISHID to‘dasining roli yanada tahlikali va muhim bo‘lgan. Bu guruh go‘yoki islom ummati ichidan chiqqandek tuyulgan bo‘lsa-da, amalda G‘arbning qo‘lida bir qurolga aylanishi orqali islomiy mamlakatlarda urush va vayronalik alangasini avj oldirdi.
ISHID ning Iroq, Suriyadagi va boshqa mamlakatlardagi paydo bo‘lishi bilan va bu guruh tomonidan sodir etilgan misli ko‘rilmagan jinoyatlar tufayli ko‘plab islomiy mamlakatlarning hayotiy infratuzilmalari vayron qilindi.
Bu vaqt ichida elektr omborlari va suv inshootlaridan tortib, shifoxonalar, maktablar, masjidlar, tarixiy obidalar va boshqa muhim va zaruriy infratuzilmalargacha hammasi nishonga olindi.
Ushbu uyushgan vayronkorlik islomiy mamlakatlarni shunday holatga olib keldiki, endi ular o‘z oyoqlarida mustaqil tura olmay, G‘arb mamlakatlari va xalqaro tashkilotlardan yordam so‘rashga majbur bo‘ldilar. Bu yordamlar esa doimo shartlar va cheklovlar bilan birga kelgan.
Bu vayronalar faqat jismonan emas, balki ruhiy jihatdan ham xalqlarni falaj holga soldi. Ilgari mustaqillik, adolat va islomiy hokimiyatni xohlagan xalqlar, endi tirik qolish uchun G‘arbning oziq-ovqat, sog‘liqni saqlash va moliyaviy yordamlari bilan kuchli darajada bog‘lanib qolganlar.
Islomiy mamlakatlar shaharlarini qayta tiklash uchun Xalqaro valyuta jamg‘armasi (IMF) va Jahon banki kabi tashkilotlardan katta miqdorda qarz olishga majbur bo‘ldilar. Bu tashkilotlar esa odatda mustamlakachilik siyosati va qattiq shartlar bilan harakat qiladilar.
G‘arb mamlakatlariga qaramlik, islom olami uchun xavfli oqibatlarni keltirib chiqardi. Islom dushmanlarining barcha yordamlari, tashqi ko‘rinishda insonparvarlik tusini olgan bo‘lsa-da, amalda siyosiy ta’sir o‘tkazish, begona madaniyatni singdirish va islomiy davlatlarning qaror qabul qilishdagi mustaqilligini yo‘qotish vositasiga aylangan.
Shubhasiz, bu yordamlar islomiy jamiyat muammolarini hal qilgani yo‘q, balki musulmon xalqlarni qaramlik aylanishi, tuzilmaviy qashshoqlik va doimiy inqirozlarga yanada chuqurroq tortdi. Shu sababli, ushbu maqolaning davomida islomiy mamlakatlarning G‘arb kuchlariga qaram bo‘lishining ayrim salbiy oqibatlarini eslatib o‘tamiz:
Siyosiy mustaqillikni yo‘qotish – Tashqi yordamga bog‘liq bo‘lgan davlatlar ichki va tashqi siyosat yuritishda G‘arb manfaatlarini inobatga olishga majbur bo‘lib, faqat ular manfaatiga xizmat qilishga qadam qo‘yadilar.
Diniy va madaniy e’tiqodlarning zaiflashuvi – Islomiy mamlakatlar G‘arb kuchlariga qaram bo‘lganidan so‘ng, g‘arbiy fikriy va madaniy ta’sir uchun eshiklar ochilib, islomiy qadriyatlar buzilish va unutilish xavfi ostida qoladi.
Korruptsiya va qo‘g‘irchoq tuzumlarning kengayishi – Qaram hokimiyatlar xalq irodasiga emas, balki begonalarning buyrug‘iga tayanadi. Bu esa ma’muriy va ijtimoiy korrupsiyani kuchaytiradi.
Mustaqillik ruhi yo‘qoladi – Yosh avlod o‘z kuchiga tayanish o‘rniga, bog‘liq iste’molchiga aylanadi va har doim G‘arb va uning chirigan madaniyatiga taqlid qilishni xohlaydi.
Xulosa qilib aytganda, xavorij ISHID to‘dasi Islom vakili emas, balki islom olamini zaiflashtirish loyihasidir. Bu botil jabhasi infratuzilmani va islom diyori shaharlarini ichki urushlar bilan vayron etib, G‘arbning chuqurroq aralashuvi uchun zamin yaratishga urinmoqda.
