Mintaqada siyosiy keskinlik kuchaygan bir sharoitda, Pokiston harbiy tuzumining Balujiston qarshiligi Afg‘onistondan boshqarilayotgani haqidagi takroriy da’volari nafaqat asossiz, balki yanada chuqurroq haqiqatlarni yashirishga xizmat qilmoqda. Bu Pokiston markaziy hukumatining o‘z siyosatlaridan kelib chiqqan ichki inqirozdir. Pokiston ommaviy axborot vositalarida tez-tez takrorlanadigan bu ayblovlar real tahlillarga emas, balki mas’uliyatni boshqalarga yuklash uchun o‘ylab topilgan bahonalarga asoslanadi.
Bu iddaolarga zid ravishda, baluj harakatlarining rahbariyati va markaziy yadrosi Balujistonning o‘zida joylashgan. Ular xalq ichidan yetishib chiqqan bo‘lib, ularning noroziliklari mintaqadagi mavjud sharoitlarga bevosita javobdir. Afg‘oniston nomining doimiy tilga olinishi tashqi aralashuv belgisi emas, balki mohiyatan ichki bo‘lgan masalani sun’iy ravishda xalqaro tusga keltirishga qaratilgan urinishdir. Bu siyosiy va targ‘ibot usuli qo‘shni davlatga bosim o‘tkazish hamda jamoatchilik e’tiborini zo‘ravonlikning asl ildizlaridan chalg‘itishdan boshqa maqsadga xizmat qilmaydi.
Uzoq yillardan beri davom etayotgan bu to‘qnashuvning asosiy sabablarini Pokiston harbiy tuzumining ichki siyosatlaridan izlash lozim. Baluj xalqining qonuniy talablarini inkor etish, tizimli kamsitish, siyosiy jarayonlardan chetlatish hamda tabiiy resurslarning adolatsiz taqsimlanishi chuqur norozilik asoslarini shakllantirgan. Inson huquqlari tashkilotlarining hujjatlashtirilgan hisobotlari Balujistonda majburiy yo‘qolishlar va keng ko‘lamli harbiy amaliyotlar olib borilganini ko‘rsatadi bunday choralar zo‘ravonlikni kamaytirish o‘rniga, aksincha, xalq g‘azabini yanada kuchaytirgan.
Afg‘oniston doimo boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik tamoyiliga sodiq ekanini ta’kidlab kelgan. Baluj rahbariyatining Afg‘oniston hududida joylashgani haqidagi da’volar hech qanday ishonchli va mustaqil dalillarga ega emas hamda Afg‘oniston hukumati tomonidan bildirilgan ochiq bayonotlarga zid keladi. Xuddi shuningdek, Baluj Ozodlik harakati rahbari yaqinda yuz bergan hujumlardan so‘ng o‘z hududida bo‘lgani inobatga olinsa, Afg‘oniston hududida yashirin bazalar mavjudligi haqidagi taxminlar mutlaqo asossizdir. Balujiston inqirozi tashqi fitna yoki xavfsizlikdagi tasodifiy muvaffaqiyatsizlik mahsuli emas, balki o‘n yillik siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy muvaffaqiyatsizliklarning natijasidir.
Mazkur mojaroning haqiqiy yechimi qo‘shnilarni ayblashda emas, balki ichki jasorat va o‘z-o‘zini tanqid qilishda yotadi. Pokiston harbiy tuzumi baluj xalqining adolat, hokimiyatda ishtirok etish hamda resurslar va taraqqiyotni adolatli taqsimlash borasidagi tarixiy talablarini tan olishi lozim. Amaldagi qarshilik avvalgi siyosatlarni qayta ko‘rib chiqish va keng qamrovli milliy muloqotni boshlash zarurligidan ogohlantiruvchi jiddiy signal bo‘lishi kerak.
Mintaqaviy va xalqaro jamoatchilik shuni anglab yetishi kerakki, bu norozilikning ildizlari bartaraf etilmaguncha, boshqalarni ayblash faqat urushni cho‘zadi va tinch aholining azob-uqubatlarini kuchaytiradi. Balujiston inqirozi ichki muammo bo‘lib, uning yechimi ichki islohotlar, siyosiy jasorat va xalqning o‘z taqdirini belgilash huquqini tan olishda mujassam. Inkordan iborat siyosat, bostirish va “boshqalarni ayblash” o‘yini inqirozni yanada chuqurlashtiradi. Endi Pokiston harbiy rejimi chegaralar ortidan aybdor izlash o‘rniga, mamlakat ichidagi baluj xalqining ovoziga quloq tutishi vaqti keldi.
