Xaris Patan
Qadimdan aytishadi: Oyoq qo‘yar ekaning, o‘zing qadam qo‘yadigan joyga qarab ko‘r. Bugun Pokiston o‘z hududidagi ichki nazoratni yo‘qotgan va xalqining xavfsizligini ta’minlash hamda ularning talablariga javob berish qobiliyatidan mahrum bo‘lgan; o‘z xalqiga nisbatan qilayotgan zulm-u zulum shunchalik ortib ketganki ular har lahza o‘z zulmkor rejimining ag‘darilishini kutmoqda.
Misol uchun, eng yirik qavmlardan biri hisoblangan bulochlar (Balochlar) bugun ularga nisbatan ado etilgan keng qamrovli adolatsizlik va ezguliklardan norozi bo‘lib, hukumatga qarshi ko‘targanlar va biz bu qavm bilan davlat o‘rtasidagi to‘qnashuvlarni kuzatdik bu janglar davom etaveradi; ular hozir iqtisodiy cheklovlarni boshdan kechirmoqda va ko‘p marta shunday ekanliklarini aytishgan: tabiiy boyliklarga (masalan, gaz va konlarga) ega bo‘lishiga qaramay bu ne’matlar ularga foyda keltirmaydi va ular o‘zlari qashshoqlikda yashamoqda.
Pokiston davlati ularning ovozini bostirmoqda, fuqarolik va siyosiy faollarni hibsga olmoqda yoki g‘oyib qilmoqda. Madaniy o‘zlikka e’tiborsizlik shunchalik keng tarqalganki Balochlar o‘z tilini madaniyatini va etnik huquqlarini talab qilmoqda. Boshqa qavmlar jumladan pashtunlar va boshqalar ham amaldagi hukumatdan umuman rozi emaslar va har kuni bu imperialist va zulmkor davlatning sanab bitmas jinoyatlari va zulumlarini ko‘rmoqda.
Hududlardagi harbiy operatsiyalar nafaqat Pokiston Tolibonining (Tehrik-i-Taliban Pakistan) ildizini yo‘q qilish maqsadida amalga oshirilayotgandek; ammo ko‘rinishicha, bu operatsiyalar pashtun etnik guruhini bostirish va yo‘q qilish maqsadida ham olib borilmoqda. Bu operatsiyalar pashtun joylarida keng ko‘lamli fuqarolar yo‘qotishlariga va qochqinliklarga sabab bo‘lgan bu esa barcha qavmlarni bu zulmkor rejimga qarshi turishga undamoqda. Zo‘ravonlik va hibsga olishlarni to‘xtatishni talab qilgan xalq harakati esa: bu zulm va tajovuz davom etar ekan kurashni to‘xtatmaymiz deb e’lon qilgan.
Bugun mediada pashtunlarning tasviri buzilgan va milliy masala sifatida ko‘rilmayapti. Xulosa qilib aytganda, boshqa ozchiliklar (sindhilar, gilgitliklar va boshqalar) ham mahalliy resurslarni boshqarishda markazlashuvga barham berishni va ko‘proq avtonomiya talab qilmoqda.
Endi esa o‘sha zo‘ravonligi shafqatsizligi va xalqiga nisbatan beomonligi haqida gap borayotgan hamma joyda xavfsizlik ta’minlay olmasligi ochiq bo‘lgan va yuzlab boshqa muammo va inqirozlar bilan kurashayotgan hukumat Afg‘oniston ishlariga aralashmoqda, shunda o‘z barcha uyatlari va yetishmovchiliklarini uning bo‘yniga yuklab jahon e’tiborini o‘zidan chalg‘itmoqchi.
Lekin bu korrupsiyalashgan rejimga eslatib qo‘yish kerak: Sening yurgan yo‘ling seni cho‘lga yetaklaydi. Ozod va fidoyi afg‘onlar, shahidparvarlar va mujahidlar oldida o‘z muvaffaqiyatsiz tajribalaringdan foydalanma, chunki bu yo‘lning natijasi senga boshqa narsani faqat uyat va vayronagarchilikni olib kelmaydi.
