Abdulvohid
Musulmonlarni takfir qilish va ularga nisbatan haddan tashqari keskin munosabatda bo‘lish
Xavorijlar haqidagi rivoyatlarda bayon qilingan xavfli belgilardan biri ularning musulmonlarga nisbatan haddan tashqari keskin munosabatda bo‘lishi va ularni din doirasidan chiqarishidir. Xavorijlarning qarashlariga ko‘ra, ba’zan aslida insonni Islom dinidan chiqarmaydigan biror gunoh yoki qarshilik ham musulmonni kofir deb e’lon qilishga sabab bo‘lishi mumkin.
Bugungi kunda ham shunday holatga guvoh bo‘lmoqdamiz. Bu adashgan guruh o‘zining kichik jamoasi a’zolaridan tashqari, butun dunyodagi musulmonlarni kofir deb biladi va shunday deydi:Musulmon murtadlarga qarshi urushni tugatganimizdan keyingina kofirlarga qarshi urushamiz.
Aslida, aynan mana shu haddan tashqari keskin qarash musulmonlarga qarshi adovat va urushga zamin yaratadi. Chunki ular o‘zlaridan boshqa barcha musulmonlarni kofir yoki murtad deb hisoblaydilar. Bu borada Hazrati Muhammad sollallohu alayhi vasallam shunday marhamat qilganlar:
«يَقْتُلُونَ أَهْلَ الْإِسْلَامِ، وَيَدَعُونَ أَهْلَ الْأَوْثَانِ»
[Sahih al-Buxoriy, 3344-hadis]
Ular musulmonlarni o‘ldiradilar, butparastlarni esa o‘z holiga qo‘yadilar.
Ushbu hadis xavorijlarning eng katta og‘ishlaridan biri musulmonlarga nisbatan shafqatsiz va zo‘ravon munosabatda bo‘lish ekanini ochiq-oydin ko‘rsatadi. Ular hatto musulmonlar qonining hurmatini ham e’tiborga olmay, ularni nishonga oladilar. Holbuki, Qur’oni karim bir mo‘minni nohaq o‘ldirish haqida qattiq ogohlantirib, shunday marhamat qiladi:
«وَمَن يَقْتُلْ مُؤْمِنًا مُّتَعَمِّدًا فَجَزَاؤُهُ جَهَنَّمُ خَالِدًا فِيهَا»
[Niso surasi, 93-oyat]
Kim bir mo‘minni qasddan o‘ldirsa, uning jazosi jahannamdir. U yerda abadiy qoladi…
Shuningdek, Rasululloh sollallohu alayhi vasallam hech qanday shar’iy dalilsiz musulmonni kofir deb atashning xavfi haqida shunday deganlar:
«إِذَا قَالَ الرَّجُلُ لِأَخِيهِ: يَا كَافِرُ، فَقَدْ بَاءَ بِهِ أَحَدُهُمَا»
[Sahih al-Buxoriy, 6103-hadis]
Kishi musulmon birodariga: Ey kofir! desa, bu so‘z ikkisidan biriga qaytadi.
Ushbu hadis nihoyatda katta ahamiyatga ega. Chunki u musulmonni kofir deb atash oddiy va odatiy gap emasligini, har kim o‘z shaxsiy qarashlariga asoslanib bunday hukm chiqarishi mumkin emasligini ochiq bayon qiladi. Takfir aniq shar’iy dalil va e’tiborga molik shartlarning mavjud bo‘lishini talab qiladigan og‘ir va nozik shar’iy hukmdir. Albatta, bu fikr kufr va imon hukmlarini inkor etish degani emas. Balki muayyan shaxsga nisbatan takfir hukmini chiqarish hissiyotlar, shaxsiy kelishmovchiliklar yoki noto‘g‘ri tushunchalar asosida amalga oshirilmasligi kerakligini anglatadi. Islom ulamolari bu borada biror so‘z yoki amalning kufr ekanligi bilan aynan shu so‘z yoki amalni sodir etgan muayyan shaxsni kofir deb hukm qilish o‘rtasidagi muhim farqlarni bayon qilganlar.
Shu bois, xavorijlar haqidagi hadislardan olinadigan asosiy saboqlardan biri shuki, diniy g‘ayrat ilm, adolat va ehtiyotkorlik bilan birga bo‘lishi lozim. Fikriy, siyosiy yoki shaxsiy kelishmovchiliklar sababli musulmonlarni osonlikcha takfir qiladigan hamda ularning qon va mol daxlsizligini e’tiborsiz qoldiradigan kishi Rasululloh sollallohu alayhi vasallam ogohlantirgan xavfli yo‘ldan bormoqda.
Demak, xavorijlarning bu belgilarini o‘rganish faqat tarixiy bir oqimni o‘rganish uchungina emas, balki barcha musulmonlar uchun ham muhim ogohlantirish hisoblanadi. Bu ogohlantirish musulmonlarni imon va kufr masalalarida shoshqaloqlik, haddan oshish hamda ilm va xabardorliksiz hukm chiqarishdan saqlanishga, Qur’oni karim va Payg‘ambarimiz sollallohu alayhi vasallamning muborak sunnatlarini tushunishda esa ishonchli shar’iy qoidalar va mo‘tabar ulamolarning ko‘rsatmalariga murojaat qilishga undaydi.
