Horis Ubayda
Sulton Muhammad Fotihning odati shunday ediki, u o‘z maqsadini hech kimga aytmas va sirini saqlab, dushmanini bexabar hamda hayratda qoldirar edi. Hech kim u qachon urush boshlashini bilmasdi. U to‘satdan harbiy harakatlarni boshlardi va dushmanga tayyorgarlik ko‘rish uchun hech qanday imkoniyat bermas edi.
Bir kuni bir qozi sultondan lashkarni qaysi tomonga olib borayotganini so‘radi. Sulton unga shunday dedi: «Agar hatto bir dona sochim mening qayerga ketayotganimni bilib qolsa ham, uni sug‘urib olib, olovga tashlayman».
Sulton Muhammad Fotih islomiy fathlarni Italiyaning janubidan shimoligacha kengaytirishni istagan edi. U Fransiya, Ispaniya va ularning ortidagi xalqlar hamda mamlakatlarni zabt etib, o‘z imperiyasiga qo‘shishni rejalashtirgan edi. Ammo umr va imkoniyat unga bunga yo‘l bermadi.
Sulton vafot etganidan so‘ng, islom olami katta yo‘qotishga duch keldi. Butun musulmon dunyosi qayg‘u va iztirobdan faryod chekdi, har tomonni g‘am bulutlari qopladi. Dunyo uning g‘alabalaridan hayratga tushgan o‘sha buyuk sarkarda tuproqqa topshirildi. U ilk islom asrlaridagi fathlar va g‘azotlar xotirasini yana jonlantirgan inson edi.
Abdulhay ibn al-Imod al-Hanbaliy Sulton Fotihning vafoti haqida shunday deydi:
«U Usmoniy hukmdorlarining eng yaxshilaridan biri edi. U buyuk, fazilatli va juda salobatli podshoh bo‘lgan. Urush ishlarida hammadan ilg‘or, qudrat jihatidan esa eng kuchli hukmdorlardan edi. U sobitqadam, matonatli va Alloh taologa eng ko‘p tavakkal qiluvchi insonlardan biri edi. Uning fazilatlari juda ko‘p edi. Uning tarixdagi izlari shunday qoladiki, hech kim ularni o‘chira olmaydi».
U shunday jang qildiki, salibchilarni mag‘lub etdi. Uning eng katta yutug‘i Konstantinopolning fath qilinishi edi. Bu shunday fath ediki, unda kemalar quruqlikdan olib o‘tildi va shahar dengiz hamda quruqlik tomondan qurshab olindi. Bu buyuk voqea tarixda hech qachon unutilmaydi.
Sulton Muhammad Fotih o‘z lashkari bilan bu shaharni ellik kun davomida qattiq qamal qildi. Qal’a ichidagi kofirlarga katta qiyinchiliklar yetdi, Sulton askarlariga esa Alloh taoloning rahmati yog‘ildi. Ular dushmanga ketma-ket hujum qildilar va Alloh taolo ularni farishtalari bilan qo‘llab-quvvatladi. Darhaqiqat, Alloh taolo barcha narsaga qodir va ustundir.
