Sayfuddin
Pokiston harbiy doiralarining mag‘lub bo‘lgan yollanma jangchilar va sobiq arbakiylarni yana bir bor jamlash siyosati, aslida, terrorizmning eski qolipiga yangi jon bag‘ishlashdir. Buning oqibatlari faqat Pokiston chegaralari bilan cheklanib qolmaydi. Bunday yarim harbiy va yollanma guruhlarni tarbiyalash hamda qo‘llab-quvvatlash mintaqada ISHID kabi vayronkor va mas’uliyatsiz guruhlarning yuzaga kelishi uchun zamin yaratadi. Garchi bu yollanma kuchlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘rquv uyg‘otish yoki keng ko‘lamli harbiy qudrat namoyish etish salohiyatiga ega bo‘lmasa-da, ularning mavjudligi asta-sekin, zaharli va yashirin illat kabi, mintaqaning nisbiy barqarorligini ichidan yemirib boradi.
Bu yollanma kuchlar na yaxlit mafkuraga ega, na xalq orasida tayanchi va ildizlari bor. Aslida ular razvedka vositalari bo‘lib, istalgan paytda terrorchilik, tartibsizlik va ijtimoiy vayronagarchilik omiliga aylanishi mumkin. Shu sababli, agar xalqaro hamjamiyat ushbu yollanma guruhlarni qayta tayyorlash, qurollantirish va tashkil etishga jiddiy e’tibor qaratmasa, ular oxir-oqibat o‘z homiylariga ham sodiq qolmaydi hamda butun mintaqada ichki urushlar, xavfsizlik inqirozi, siyosiy va iqtisodiy beqarorlikning yangi manbaiga aylanadi.
Terrorchilik va razvedka inqirozining mana shu xavfli jihati bilan bir qatorda, pushtunlar va balujlar o‘rtasida qarama-qarshilikni kuchaytirish hamda etnik bo‘linishni yuzaga keltirishga qaratilgan yana bir urinish ham davom etmoqda. Pokiston doimo pushtun va baluj xalqlarining o‘z haq-huquqlarini talab qiluvchi harakatlarini bostirish uchun etnik bo‘linish siyosatidan foydalangan. Hozir ham arbakiylar va o‘tmishda yomon nom chiqargan shaxslarni ishga solish aynan shu rejaning bir qismi hisoblanadi.
Ushbu loyiha doirasida etnik kelishmovchiliklarga sarmoya kiritilib, Balujiston hududida pushtun yollanma kuchlari va arbakiylardan foydalanish orqali pushtunlar bilan balujlar o‘rtasida chuqur tarixiy va etnik adovatni yuzaga keltirish maqsad qilingan. Armiya bu zulmlar uchun javobgarlikni o‘z zimmasidan chetlatishga va mojaroni davlat bilan xalq o‘rtasidagi muammo emas, balki pushtunlar va balujlar o‘rtasidagi urush sifatida ko‘rsatishga urinmoqda. Shu bois har ikki yirik xalq pushtunlar va balujlar bu yollanma va badnom shaxslar hech bir xalqning vakili emasligini, balki yillar davomida har ikki xalqning tabiiy va insoniy boyliklarini talon-toroj qilgan hamda ularni bostirib kelgan harbiy tizimning quroli ekanini anglab yetishlari zarur.
Mana shu bo‘lib tashlash siyosati va razvedka o‘yinlarining oqibatlari bugun ichki siyosiy reaksiyalar, Pokistonning tobora yakkalanib borishi va mamlakatdagi inqirozlarning kuchayishi shaklida namoyon bo‘lmoqda. Ushbu tahlil bevosita Pokiston siyosiy elitalari, fikr yetakchilari va jamoatchiligiga murojaat qilib, ularni armiyaning muvaffaqiyatsiz siyosatiga qarshi chiqishga chaqiradi. Jinoyat va zo‘ravonlik o‘tmishiga ega shaxslar bilan hamkorlik hanuz davom etmoqda. Pokiston xalqi va mustaqil siyosiy oqimlar o‘zlaridan shuni so‘rashlari kerak: nega mamlakat armiyasi va razvedka idoralari moliyaviy resurslari hamda imkoniyatlarini Afg‘oniston va mintaqaning eng badnom va mag‘lub jangchilarini qo‘llab-quvvatlashga sarflamoqda?
Bunday yondashuvning natijasi siyosiy yakkalanishning kuchayishi va mamlakatni vayronagarchilik sari yetaklashdan iborat bo‘ladi. Mag‘lub bo‘lgan unsurlar bilan bunday nosog‘lom hamkorlik Pokistonni nafaqat qo‘shnilari bilan uzluksiz dushmanliklarga duchor qiladi, balki Islomobodning mintaqaviy va xalqaro nufuzini ham jiddiy ravishda zaiflashtiradi. Bu jarayon Pokistonni siyosiy barqarorlik va iqtisodiy taraqqiyot tomon emas, balki tobora chuqurroq yakkalanish tomon yetaklaydi.
Bu holatlarning barchasi Pokiston ichida armiyaning o‘zboshimchaligi va mas’uliyatsizligi hanuz davom etayotganini ko‘rsatadi. Ushbu loyihalar mamlakat, xalq va siyosiy tizimning kelajak manfaatlariga zid ravishda, faqat ayrim harbiy generallarning tor va qisqa muddatli manfaatlarini ta’minlash uchun amalga oshirilmoqda. Shu sababli Pokistonning turli siyosiy partiyalari ushbu inqiroz keltirib chiqaruvchi siyosatlar oxir-oqibat mamlakatning siyosiy maydoni, xalqaro obro‘si va qo‘shnichilik munosabatlarini to‘liq yakkalanish va tanazzul sari olib borishini anglab yetishlari lozim.
Xulosa qilib aytganda, bugungi kunda ushbu mag‘lub guruhlarni qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan siyosat na Pokiston xavfsizligini ta’minlay oladi va na mintaqadagi siyosiy muvozanatga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Aksincha, bu yondashuv majburiy beqarorlikni yuzaga keltiradi va uning uzoq muddatli hamda vayronkor oqibatlari qo‘shni davlatlarga, mintaqa xalqlariga, shuningdek Pokistonning o‘z siyosiy va iqtisodiy tuzilmasiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
