Sayfuddin
Pokistonning hozirgi siyosiy va xavfsizlik holati misli ko‘rilmagan inqiroz hamda chuqur keskinlik bilan yuzma-yuz turibdi. Buning ildizlari ushbu mamlakatning xalqaro majburiyatlariga sodiq qola olmasligi, moliyaviy va’dalarga xilof harakatlari hamda ichki muammolarining chuqurlashib borishiga borib taqaladi. Islomobod bir tomondan bir qator xalqaro va mintaqaviy bitimlarda — jumladan, Makka kelishuvi qoidalari va tamoyillarini amalga oshirish, «Delta» kompaniyasi bilan tuzilgan kelishuvlar hamda boshqa moliyaviy va taraqqiyot loyihalarida — o‘z majburiyatlari va qabul qilingan qoidalardan chekinib kelmoqda. Va’dalariga sodiqligini ta’kidlab kelayotganiga qaramay, ularni amalda bajarishga qodir bo‘lmayapti.
Ushbu moliyaviy muvaffaqiyatsizliklar, majburiyatlar va qonuniy doiralardan chetga chiqish nafaqat xalqaro va g‘arb davlatlaridagi investorlar, tashkilotlar hamda savdo hamkorlarining ishonchiga jiddiy putur yetkazdi, balki ushbu diplomatik va iqtisodiy zaiflikning bevosita va og‘ir oqibatlari mamlakat ichki jarayonlari hamda siyosiy muhitiga ham kuchli ta’sir ko‘rsatmoqda. Mamlakat ichida turli siyosiy guruhlar va hokimiyat egalari o‘rtasidagi keskin to‘qnashuvlar, hokimiyat uchun olib borilayotgan qonli siyosiy kurashlar, kuchayib borayotgan ma’muriy korrupsiya va boshqaruvdagi birlikning yo‘qligi murakkab hamda nazorat qilib bo‘lmaydigan inqirozni yuzaga keltirdi. Bunday sharoitda hukmron harbiy rejim va uning barcha harbiy-huquqiy hamda razvedka tuzilmalari jiddiy norozilik, sarosima va beqarorlik holatiga tushib qolgan.
Zaif rejimning ichki poydevorlari yemirilib, u mamlakat ichidagi muxoliflar bilan kurashishga majbur bo‘lganida, jamoatchilik e’tiborini chalg‘itish, xalq noroziligini jilovlash va xalqaro jamoatchilik oldidagi javobgarlikdan qochish uchun eski razvedka va buzg‘unchilik usullariga murojaat qiladi. Shu sababli Pokiston ichki va tashqi muvaffaqiyatsizliklarini yashirish, e’tiborni boshqa tomonga burish hamda beqarorlikni kengaytirish maqsadida qo‘shni davlatlarda, xususan, mustaqil Afg‘oniston hududi va unga tegishli mintaqalarda o‘zining buzg‘unchi va chalg‘ituvchi aralashuvlarini kuchaytirmoqda.
Bunday yovuz fikr va razvedkaviy yondashuvning eng yaqqol, hujjatlashtirilgan va inkor etib bo‘lmaydigan namunasi yaqinda Nuriston viloyatining Kamdish tumanida amalga oshirilgan buzg‘unchilik harakatidir. Mazkur voqeada Pokiston razvedka manbalari tomonidan Xavorij, ISHID unsurlari va boshqa yovuz hamda buzg‘unchi kuchlardan tashkil topgan guruhlar umumiy markaz asosida shakllantirilib, uyushtirilgan edi. Ularning maqsadi Afg‘oniston hududida beqarorlik, xavfsizlikka tahdid va keng ko‘lamli vayronagarchilik uchun zamin yaratishdan iborat bo‘lgan.
Biroq Alloh taoloning cheksiz lutf-u marhamati hamda Afg‘oniston xavfsizlik kuchlarining aniq va oldindan amalga oshirilgan razvedka faoliyati va harakatlari natijasida ushbu katta va xavfli fitna amalga oshirilishidan avval to‘liq aniqlanib, nishonga olindi. Natijada ularning barcha yovuz maqsadlari va vayronkor rejalarining amalga oshishiga yo‘l qo‘yilmadi va ular to‘liq barbod etildi.
Ushbu sharmandali razvedka muvaffaqiyatsizligidan so‘ng, boshqa tomondan esa Pokiston hukumatining moliyaviy, ma’muriy va ijtimoiy masalalardagi yo‘qotilgan obro‘sini hisobga olgan holda, uning siyosati va harakatlari tobora chalg‘ituvchi va keskin tus olishi mumkin. G‘arb va mintaqadagi chuqur siyosiy hamda xavfsizlik tahlillariga ko‘ra, ichki tanazzul va tashqi yakkalanishga bosqichma-bosqich yaqinlashayotgan muvaffaqiyatsiz razvedka rejimlari oqilona hisob-kitoblarga sig‘maydigan harakatlarga qo‘l urishi mumkin.
Shu munosabat bilan Pokiston muvaffaqiyatsizlikka uchragan va fosh bo‘lgan aralashuvlarini yashirish, mintaqa va jahon jamoatchiligini chalg‘itish hamda xorijiy kuchlardan yangi va qoniqarli moliyaviy hamda harbiy imtiyozlarni qo‘lga kiritish maqsadida o‘z hududidagi nihoyatda muhim va strategik nuqtalarda soxta hujumlarni uyushtirishi ehtimoli yuqori va bunga ishora qiluvchi jiddiy belgilar mavjud.
Ularning razvedka doiralari o‘z mamlakatidagi diplomatik vakolatxonalar, xorijiy davlatlarning taniqli elchixonalari yoki muhim harbiy obyektlar va transport tarmoqlariga qarshi nihoyatda xavfli, namoyishkorona va chalg‘ituvchi hujumlarni rejalashtirishi hamda amalga oshirishi mumkin. Buning orqali, bir tomondan, o‘zlarini xalqaro hamjamiyat oldida xavfsizlik va terrorizm qurboniga aylangan himoyasiz tomon sifatida ko‘rsatish, ikkinchi tomondan esa Afg‘oniston hukumati va boshqa qo‘shni davlatlarga nisbatan g‘arazli ayblovlarni ilgari surib, harbiy muvaffaqiyatsizliklari va Kamdish kabi barbod bo‘lgan loyihalariga sun’iy niqob yaratishga urinishi mumkin.
Mantiqiy xulosaga ko‘ra, barcha ushbu o‘zaro bog‘liq omillar va mavjud vaziyat Pokistonning so‘nggi harakatlari to‘satdan yuzaga kelgan holat emasligini, balki inqirozga botgan va zaif rejimning vaziyatni nazorat ostiga olishga qaratilgan muvaffaqiyatsiz urinishi ekanini ko‘rsatadi. Xalqaro majburiyatlardan chekinish, ichki boshqaruvning zaifligi va harbiy mansabdorlarning kuchli noroziligi ularni ichki va tashqi muvaffaqiyatsizliklarini yashirish uchun qo‘shni davlatlar hududiga aralashishga undamoqda.
Agar biror rejim e’tiborni boshqa tomonga burish uchun o‘z obyektlari va xorijiy elchixonalarga qarshi xavfli ssenariylarni amalga oshirishga majbur bo‘lsa, bu uning keng ko‘lamli zaifligi va sarosimasining yaqqol namunasidir. Bunday hujjatlashtirilgan va aniq dalillar mazkur tizim o‘z hayotini saqlab qolish uchun noto‘g‘ri va tanazzul sari olib boruvchi yo‘ldan borayotganini, bu esa butun mintaqaning barqarorligi va xavfsizligiga tahdid solayotganini ko‘rsatadi.
