Doktor Asad
Ushbu maqolada Afg‘oniston Islom Amirligi yoki Tolibon harakatining shakllanish jarayonlari, jihod bosqichi va uning demokratiyaga qarshi kurashi turli jihatlari bilan tahlil qilinadi.
1. Islom Amirligi qanday shakllandi?
Islom Amirligining dastlabki asoschilari diniy bilim olish bilan shug‘ullangan talabalar edi. Ular qishloq madrasalari va masjidlarda ta’lim olib, ko‘pchilik Sovet Ittifoqi bosqiniga qarshi jihodda faol ishtirok etgan va mustaqil jabhalarni boshqargan edilar.
Ichki urushlar va tartibsizliklar davrida, zo‘ravonlik, o‘g‘rilik va qurol-aslaha egalarining zulmi avjiga chiqqan paytda, Qandahor viloyatining Zhari tumanidagi Sanghisor mintaqasida (o‘sha paytda Mayvond tumani tarkibida edi) bir guruh madrasa talabasi Mulla Muhammad Umar Mujohid rahbarligida bu vaziyatga qarshi chiqishga qaror qildi. Bu guruh Mayvond va Panjvayi tumanlaridagi boshqa madrasa talabalarini ham o‘z safiga qo‘shib, kurash maydoniga chiqdi.
Mulla Muhammad Umar rahbarligidagi Tolibon, mamlakat va millat butkul halokatga yuz tutgan bir paytda qurol ko‘tarishga majbur bo‘ldi. Har kuni odamlarning mol-mulki, huquqlari oyoq osti qilinib, musulmonlarning nomusi va sha’ni tahdid ostida qoldi. Afg‘oniston bo‘linish va qulash xavfiga duch kelgan edi, va bu zulmni to‘xtatadigan hech qanday kuch yo‘q edi.
Shunday sharoitda ichki urushlar avjiga chiqdi, jihod natijalari barbod bo‘ldi, bir yarim million shahidning qoni xiyonat va jabrga duchor bo‘ldi. Muqaddas jihod obro‘sizlantirildi, va jihodiy rahbarlar o‘z shaxsiy manfaatlari va hokimiyat uchun mamlakatni vayronaga aylantirdi. Bu omillar Islom Amirligi shakllanishiga asos yaratdi, bu orqali mamlakat va xalqni zulm va baxtsizliklardan qutqarish maqsad qilingan edi.
2. Jihod bosqichi:
2001-yil 7-oktabrda (1380 yil 15-mezon) AQSh va uning ittifoqchilari Afg‘onistonga harbiy hujumni boshladi.
AQShning bu hujumi barcha insoniy tamoyillar va xalqaro qonunlarga zid ravishda Afg‘onistonni bosib oldi; mamlakatdagi islomiy tizimni ag‘dardi va mahalliy xoinlar yordamida respublika nomli boshqaruv tizimi yaratildi.
Shundan so‘ng, islomiy qonunlar o‘rniga demokratiya va respublika joriy qilindi. Ayollar huquqi va erkinliklari nomi ostida buzuqlik va fohishalik targ‘ib qilindi. Yuzlab televideniya kanallari, radiolar, axborot agentliklari va jurnallar faoliyat boshladi. Harbiy hujumga qo‘shimcha ravishda madaniy va fikriy bosqin ham boshlandi. Masalan, “Sitora Afg‘on” kabi dasturlar va boshqa shunga o‘xshash loyihalar amalga oshirildi. Shu bilan birga, Afg‘onistonning diniy va milliy qadriyatlari masxara qilinib, oyoq osti qilindi.
Ammo boshqa tomonda, mo‘minlar hali ham umidsizlikka tushmagan edilar. Dunyoning umumiy fikriga qarshi, ular Alloh taologa ishonar va ilohiy yordamga umid qilardilar. Mo‘minlar AQShning kuchi oxir-oqibat albatta mag‘lub bo‘lishiga, jihod yana boshlanishiga va insoniyat yana bir bor imon va moddiyat o‘rtasidagi kurashda imonning qudratidan hayratga tushishiga ishongan edilar.
Kofirlarning bosqinchiligini va demokratiyani mag‘lub etish uchun minglab yoshlar shahidlik operatsiyalari uchun tayyorlandilar. Fidoiy mujohidlar bosqinchilarga og‘ir zarbalar berdi, bu esa dushmanlar uchun tasavvur qilib bo‘lmaydigan darajada edi. Ushbu operatsiyalar bosqinchilarni Afg‘onistondan qochishga va o‘z qo‘shinlarini olib chiqishga majbur qildi.
Nihoyat, 20 yillik og‘ir kurash va muqaddas jihoddan so‘ng, AQSh o‘z mag‘lubiyatini tan oldi va Dohada Islom Amirligi bilan mag‘lubiyat shartnomasini imzoladi. O‘z qo‘shinlarini to‘liq Afg‘onistondan olib chiqib ketdi va shu tariqa, respublika tizimi va Afg‘onistondagi qora demokratiya davri yakunlandi.
Yana bir bor Islom Amirligi hokimiyatni qo‘lga oldi va mamlakat bo‘ylab demokratiyaning bosqichi tugatildi. Xavfsizlik muhiti yaratildi va Islomiy tizim, afg‘onlarning qadimiy orzusi sifatida, mamlakatda hukmron bo‘ldi.
