Valid Viar
Islomiy Amirat kurashining boshlanishidan to hozirgacha shariatga asoslangan maqsadlariga erishish uchun faqat ichki masalalarga e’tibor qaratmay, balki doimo jahon bilan muloqot uchun eshik ochiq holda saqlagan. Chunki, u shunga ishonadiki, Afg‘onistondagi avvalgi beqarorliklarda xorijiy kuchlarning qo‘li bo‘lgan. Tashqi siyosatdagi muvaffaqiyatli tajriba jahon jamoatchiligiga ham shuni ko‘rsatdiki, Islomiy Amirat bilan muloqot qilish mumkin. Chunki u o‘z so‘ziga sodiq, xalq orasidan chiqqan va xalq roziligiga sazovor bo‘lgan bir tuzumdir.
Islomiy Amiratning jahon bilan bo‘lgan munosabatlari diniy va milliy qadriyatlarga asoslanadi. U o‘z siyosiy qonuniyligi asosida ko‘plab mamlakatlarni ishontira oldiki, na boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmoqchi va na Afg‘oniston hududi qo‘shni mamlakatlar yoki boshqa xalqlar uchun tahdid hisoblanadi. Shu bilan birga, u boshqalardan NATO va AQSh tajribasidan saboq olishlarini, Afg‘onistonning ichki ishlariga aralashmasliklarini, balki o‘zaro hurmatga asoslangan siyosiy muloqotga intilishini kutadi.
So‘nggi uch yarim yil davomida Islomiy Amirat ko‘proq ichki ishlar va mamlakatni qayta qurishga e’tibor qaratgan bo‘lsa-da, aholining qo‘llab-quvvatlovi – ya’ni ichki qonuniylik –ni qo‘lga kiritdi. Shu bilan birga, tashqi siyosatda ham Xitoy va Rossiya kabi yirik davlatlar bilan siyosiy muloqot orqali barqaror diplomatik munosabatlar o‘rnatdi.
Hozirgi vaqtda Islomiy Amiratning vakillari (elchilar) Osiyodagi ikki yirik siyosiy va iqtisodiy davlat – Xitoy va Rossiyada faoliyat olib bormoqda. Ular siyosiy muloqot bilan bir qatorda Afg‘oniston manfaatlarini iqtisodiy, ijtimoiy va qonuniy himoya qilish yo‘lida ham harakat qilmoqdalar. Bu muloqotlar doirasida Hindistonning yaqinda Afg‘oniston Tashqi ishlar vazirligi tomonidan tayinlangan bosh konsulni qabul qilishi ham muhim bir qadam bo‘ldi va bu ijtimoiy tarmoqlarda keng e’tirof etildi.
Ba’zi Yevropa mamlakatlarida ham avvalgi “jumhuriyat” davrida faoliyat yuritgan, hozirgi tuzumga sadoqat bildirmagan yoki unga bo‘ysunmagan diplomatlar lavozimlaridan chetlatildi, akkreditatsiyalari bekor qilindi. Bu esa Islomiy Amirat bilan yangi muloqot eshiklari ochilayotganidan dalolatdir. Yaqin kelajakda Nyu-York va Jenevada ham Islomiy Amirat vakillarini qabul qilish ehtimoli mavjud.
Shubha yo‘qki, hozirda Islomiy Amirat to‘liq ichki qonuniylikka erishgan, xalqni vakillik qiladi va xalq uchun xizmat qilmoqda. Shuning uchun endi xalqaro hamjamiyatning bu qonuniy haqiqatni tan olishdan bosh tortishi uchun hech qanday bahonasi qolmaydi. Shu asosda, ayrim mamlakatlar AQShning ogohlantirishlariga qaramay, bu haqiqatni qabul qilib, Islomiy Amirat bilan siyosiy muloqotga yaqinlashmoqda. Chunki ular Afg‘onistonning hozirgi tuzumi xalq tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotganini tushunib yetishdi.
Jahon hamjamiyati, Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Islom Hamkorlik Tashkiloti hozirgi nozik davrda o‘z mas’uliyatini chuqur tushunib, Afg‘onistonni yolg‘iz qoldirmasligi kerak. Chunki Sovetlarga qarshi g‘alabali jihoddan so‘ng Islomiy Amiratning qayta hokimiyatga kelishi ichki urushlarning takrorlanishiga, xalqaro jamiyatning e’tiborsizligiga yo‘l qo‘ymadi. Bu esa qo‘shni va mintaqaviy mamlakatlar uchun xavfsizlikni, yaxshiroq aloqalarni va bir butun, milliy va xalq vakili bo‘lgan tuzum mavjudligini kafolatlaydi.
Jahon davlatlari, ayniqsa islomiy mamlakatlar, tobora ko‘proq anglab yetishlari kerakki, Islomiy Amirat xalq roziligi bilan hokimiyatga kelgan, milliy byudjet va iroda bilan boshqarilmoqda. So‘nggi uch yil ichida biror xalqaro bosim uni tiz cho‘ktira olmadi va bu muqaddas yurt hech bir qo‘shni yoki jahon uchun tahdidga aylangan emas – in shaa Alloh, kelajakda ham bo‘lmaydi. Aksincha, Islomiy Amirat o‘zining islomiy va milliy manfaatlariga asoslanib, qo‘shnilar, mintaqa va jahon bilan munosabatlarda muvozanat saqlashga jiddiy e’tibor qaratadi.
