Arsala Hasan
ISHID qulagan respublikadan qochib ketgan unsurlar va Pokiston harbiy rejimi asoslari yovuzlik musulmonlarga dushmanlik va kofir dunyoning maqsadlarini amalga oshirishga urinishlarga qurilgan nomlardir.
Musulmonlarning ittifoqdosh va haqiqiy amiriga qarshi chiqib unga itoat qilishdan bosh tortgan har qanday kishi xorijiy deb hisoblanadi. Bu sahobalar davrida Xulafoyi roshidinlarga qarshi chiqqan bo‘ladimi tobeinlar davrida va undan keyingi davrlarda amirlarga qarshi chiqqan bo‘ladimi yoki bugun chiqadimi hukm bir xil. (Shayton lashkari, 28-bet).
Xavorij paydo bo‘lganidan buyon Islomga islomiy tuzumga islomiy shior va qadriyatlarga hatto Rasululloh(s.a.v) ga hamda bugungi kungacha musulmonlarning barcha amirlariga qarshi beadab va dushman bo‘lib kelgan. Ular Islom tarixida paydo bo‘lgan ilk bid’atchi va adashgan guruhlardan biridir. Xorijiy fikr va qarash Rasululloh(s.a.v) davridayoq mavjud bo‘lgan. Rivoyatlardagi tafovutlarga ko‘ra Zulxuvaysira Tamimiy yoki Horqus ibn Zuhayr Sa’diy Rasululloh(s.a.v) ga qarshi beadablik qilgan ilk xorijiylardan bo‘lgan. (Shayton lashkari, 20–21-betlar).
ISHID o‘zining ekstremistik va zo‘ravonlikka asoslangan qarashlari sabab musulmonlar orasida keng ko‘lamli qirg‘inlar va qo‘rquvni yuzaga keltirdi. Ularning hujumlari ko‘plab hollarda tinch aholi masjidlar va jamoat joylariga ham zarar yetkazgan. Ularning xatti-harakatlari Islom nomidan amalga oshiriladi biroq usul va faoliyatlari Islomga mutlaqo zid.
Bu yovuz guruh (ISHID) o‘zining jirkanch maqsadlariga erishishi uchun aynan Pokistonni tanlagan. Kofirlarning fitna va rejalarini amalga oshiruvchi Pokiston harbiy rejimi o‘z manfaatlariga erishish uchun har qanday narsadan voz kechishga tayyor. Ular doimo Afg‘oniston uchun inqiroz beqarorlik zulm va qo‘rquv muhitini yaratib kelgan. Har safar Afg‘oniston bosib olinganida ular bosqinchilardan Afg‘onistonga qarshi evaziga manfaat olgan havo va quruqlikdagi hamkorlikni amalga oshirgan hamda faqat musulmon nomidan foydalanib soxta hamkorlik da’vosini qilib afg‘on xalqining ko‘ziga tuproq sochgan.
Yana bir masala shuki harbiy rejim o‘z hokimiyatini saqlab qolish imkoniyatini yo‘qotgan. Ular o‘z xalqiga nisbatan zulm va tazyiq halqasini shu qadar toraytirganki deyarli har bir inson ularga qarshi biror chora ko‘rishga majbur bo‘lmoqda. Harbiy rejimga qarshi keng ko‘lamli ichki qarshiliklar shakllangan. Turli guruhlar muxolifat kuchlari Pokiston Tolibon Harakati (TTP) va baluj ozodlik tarafdorlari ular uchun katta muammoga aylangan. Ushbu vaziyatdan chiqish uchun ular Afg‘onistonni nishonga olmoqda! Afg‘oniston havo hududini buzib kiradi soxta chegara chizig‘i yaqinidagi hududlarga o‘q uzadi yoki yovuz guruhlarning Afg‘onistonga kirishi uchun sharoit yaratadi.
Ular bunday ishlarni o‘z xalqining zaif hukumati haqidagi tasavvurini o‘zgartirish ichki muammolarini yashirish xalqni asosiy muammolardan bexabar saqlash va uni hukumatdan talab qilayotgan masalalardan chalg‘itish maqsadida amalga oshirmoqda.
Harbiy rejim yana bir usulni tanlagan va undan targ‘ibot vositasi sifatida foydalanmoqda: Afg‘onistonni Hindistonning qo‘lidagi vosita sifatida ko‘rsatmoqda. Ushbu da’vo orqali o‘z xalqiga go‘yoki Afg‘oniston Hindiston manfaatlarini amalga oshirish va Pokiston Tolibon Harakatini (TTP) qo‘llab-quvvatlash maqsadida Pokistonning ichki ishlariga aralashayotganini ko‘rsatishga urinmoqda. Shu orqali o‘z xalqini hissiyotga berilishga undamoqda. Holbuki aslida bu gaplarning barchasi voqelikdan uzoq da’volardir.
Bundan tashqari sobiq respublikadan qolgan ayrim yovuz unsurlar ham mavjud bo‘lib ular Afg‘onistondagi hozirgi vaziyatga qarshi chiqish maqsadida ISHID va Pokiston harbiy rejimi bilan umumiy tarmoq doirasida faoliyat yuritmoqda. Shu sababli yovuz uchlik ni tahlil qilishdagi eng muhim jihat shundaki turli guruhlarning maqsadlari targ‘ibotdagi pozitsiyalari yoki mintaqaviy manfaatlari bir nuqtada bir-biriga yaqinlashsa bu holatning o‘zi ular o‘rtasida bevosita hamkorlik mavjudligining qat’iy dalili hisoblanadi.
Qochib ketgan respublika unsurlari 2021-yil avgust oyida respublika tuzumi qulaganidan so‘ng Afg‘onistonni tark etdi. Ko‘plab yuqori martabali amaldorlar siyosiy arboblar xavfsizlik kuchlari vakillari va o‘sha tuzumning boshqa xodimlari turli mamlakatlarda jumladan Pokistonda joylashdi.
Tuzum qulaganidan so‘ng sobiq respublikaning ayrim siyosiy arboblari yangi vaziyatga qarshi siyosiy faoliyatini davom ettirdi. Pokiston esa o‘zining yovuz maqsadlari yo‘lida ushbu imkoniyatdan foydalanib aynan shu yovuz unsurlarni tashkil etishga kirishdi. Ular uchun lagerlar tashkil qildi harbiy va targ‘ibot sohalarida foydalanish uchun tayyorgarlikdan o‘tkazdi soxta chegara chizig‘i yaqinida ular uchun qarorgohlar va hatto postlar tashkil etdi. Nihoyat hozirda ulardan Afg‘onistonga qarshi amalda foydalanmoqda.
Qisqacha aytganda harbiy rejim barcha shu jihatlardan foydalanib o‘z hokimiyatini saqlab qolish uchun har qanday yovuz unsurlarning mavjudligini qo‘llab-quvvatlamoqda. O‘zini xalqaro hamjamiyat oldida terrorizm qurboni sifatida ko‘rsatib shu nom bilan xalqaro hamjamiyatdan mablag‘ olmoqda. Ammo aslida terrorchilar terrorchilarni yetishtiruvchilar va ularning homiylari aynan shu harbiy rejimning generallaridir.
