Abu Umayr Afg‘oniy
Ikkinchi: Islom olami hamda ayrim mashhur islom ulamolari va siyosatchilarining ISHID haqidagi qarashlari
A: Eron
1. Eronning o‘sha paytdagi prezidenti Hasan Ruhoniy BMT Bosh Assambleyasi yig‘ilishida shunday degan:
«ISHID AQShning noto‘g‘ri siyosatlari natijasidir va AQShning o‘z mahsulidir.»
Sana: 2014-yil 24-sentabr.
2. Eronning o‘sha paytdagi tashqi ishlar vaziri Muhammad Javod Zarif BBC bilan suhbatda shunday degan:
«ISHID mintaqadagi beqarorlik mahsuli bo‘lib, uni AQSh va uning ittifoqchilari yuzaga keltirgan.»
Sana: 2015-yil 6-oktabr.
U bu qarashni boshqa ko‘plab nutqlari va bayonotlarida ham takrorlagan.
3. Oyatulloh Ali Xomanaiy shunday degan:
«AQSh va Isroil musulmonlar orasida nizo chiqarish uchun ISHIDni yaratgan.»
Sana: 2014-yil 21-sentabr.
4. Eronning sobiq prezidenti Mahmud Ahmadinejod shunday degan:
«AQSh va uning ittifoqchilari ISHIDni tashkil etish uchun mas’uldir.»
Sana: 2014-yil sentabr.
B: Suriya
1. Suriyaning BMTdagi vakili Bashar Ja’fariy ISHID AQSh razvedka xizmatlari, uning ittifoqchilari va ayrim boshqa tomonlarning mahsuli ekanini ta’kidlagan.
Sana: 2014-yil 24-sentabr.
2. Suriyaning sobiq prezidenti Bashar Asad shunday degan:
«ISHID AQSh siyosatlarining mahsulidir.»
Sana: 2015-yil 19-noyabr.
C: Iroq
1. Iroqning sobiq bosh vaziri Nuriy Molikiy 2014-yil 15-iyunda ommaviy axborot vositalariga bergan bayonotida Mosul shahrining qulashi xalqaro fitnaning bir qismi bo‘lganini aytgan.
2. Iroqning oliy diniy marjai Oyatulloh Ali Sistoniy shunday degan:
«Iroqdagi beqarorlik va ISHIDning paydo bo‘lishi AQSh hamda G‘arb davlatlari tomonidan yuzaga keltirilgan.»
3. Najafning taniqli xatibi Shayx Abdulmahdi Karbaloiy shunday degan:
«AQShning qo‘llab-quvvatlashi ISHIDning Iroqda kengayishi uchun zamin yaratdi.»
Sana: 2014-yil 25-iyun.
D: Afg‘oniston
Afg‘oniston Islom Amirligi o‘z bayonotlaridan birida ISHIDni AQSh tomonidan uyushtirilgan razvedka fitnasi deb atab, bu guruh musulmonlar o‘rtasida nifoq va bo‘linish keltirib chiqarish maqsadida tashkil etilganini bildirgan.
E: Islom olamidagi ayrim ulamolar, jihodiy harakatlar va mashhur siyosiy arboblarning ISHID haqidagi qarashlari
1. Islom olamining mashhur olimi Shayx Yusuf al-Qarazoviy shunday degan:
«ISHID olovini alangalatib turgan narsa din emas, balki G‘arbning bu guruhni qo‘llab-quvvatlashidir.»
Sana: 2015-yil 15-mart.
Manba: Al Jazeera rasmiy hisoboti.
2. Saudiya Arabistonining mashhur ulamolaridan Shayx Solih al-Favzon shunday degan:
«ISHIDning o‘sishiga tashqi aralashuvlar natijasida yuzaga kelgan siyosiy sharoit yordam bermoqda.»
Sana: 2014-yil 8-dekabr.
Manba: Saudiya Arabistoni rasmiy axborot agentligi.
3. Tunislik mutafakkir va olim Roshid G‘annushiy shunday degan:
«AQShning Yaqin Sharqdagi siyosati ISHIDning paydo bo‘lishiga yo‘l ochib berdi.»
4. Marokashlik olim Shayx Abdulloh Butolib shunday degan:
«ISHID AQSh o‘z manfaatlari yo‘lida kuchaytirgan siyosiy tartibsizliklarning mahsulidir.»
5. Turk olimi Fathulloh Gulen shunday degan:
«ISHID AQShning noto‘g‘ri siyosatlari natijasidir.»
6. Jabhat an-Nusra bayonotida shunday deyilgan:
«ISHID AQSh razvedka xizmatlarining mahsulidir.»
7. Somalidagi Ash-Shabob harakati bayonotida shunday deyilgan:
«ISHIDning kengayishi AQShning strategik aralashuvi bilan bevosita bog‘liq.»
8. Kashmir Islomiy Jamoati bayonotida shunday deyilgan:
«ISHID AQShning strategik xatolari natijasidir.»
9. Pokiston Tolibon harakati bayonotida shunday deyilgan:
«ISHID mintaqani beqarorlashtirish uchun AQSh qo‘lidagi siyosiy vositadir.»
10. Iroqdagi Harakat al-Ansor al-Islom bayonotida shunday deyilgan:
«ISHID guruhi G‘arb davlatlari tomonidan tashkil etilgan.»
11. Falastinning HAMAS harakati bayonotida shunday deyilgan:
«ISHID ekstremistik va adashgan guruh bo‘lib, Islom tamoyillariga mutlaqo mos kelmaydi hamda Isroil va AQSh tomonidan tashkil etilgan.»
